یعنی چه
این عبارت یک ترکیب وصفی غلیظ ادبی در زبان فارسی است که برای رساندن اوج خشم، ابهت، دلیری و شجاعت بیباکانه به کار میرود. واژه «شَرزه» به معنای خشمگین، غضبناک و تند و تیز (معمولاً صفت برای شیر و پلنگ) است و «اَرغَند» به معنای خشمآلود، قهرآلود، سهمگین و دلیر است.
تلفظ
تلفظ دقیق این ترکیب ادبی به صورت «شَرزه شيرِ اَرغَند» است که در آن هر دو صفت با کسره اضافه به موصوف خود متصل میشوند.
در جدول
در کلمات متقاطع و جدولهای واژگان، این عبارت به عنوان کنایه یا صفت برای شیر بسیار خشمگین، پرابهت و سهمگین ادبی به کار میرود.
به انگلیسی
معادلی که در زبان انگلیسی بتواند بار ادبی و حماسی این ترکیب را برساند، به خشم، ابهت و درندگی شیر اشاره دارد.
به فارسی
معادلهای روان و سره این عبارت در زبان فارسی شامل واژگانی چون شیر ژیان، شیر دژم، خشمگین، پرابهت و دلیر خصمافکن است.
نماد چیست
این ترکیب نماد شجاعت بیباکانه و پایداری در برابر استبداد است. ملکالشعرای بهار در قصیده معروف دماوند خود از این عبارت برای دعوت کوه دماوند (به عنوان مظهر توده مردم یا قلب فسرده زمین) به شورش و خروش علیه ظلم دوران خود استفاده کرده است: «بگرای چو اژدهای گرزه / بخروش چو شرزه شیر ارغند».
جمعبندی و توضیح کامل شرزه شیر ارغند
عبارت «شرزه شیر ارغند» یکی از ترکیبات وصفی و حماسی فاخر در ادبیات فارسی است که از ترکیب دو صفت قدرتمند ساخته شده است. واژه «شرزه» ریشه در زبان فارسی اصیل دارد و به معنای خشمگین و زورمند است، در حالی که «ارغند» ریشهای کهن در واژه اوستایی «اِرِغَنت» دارد که در ابتدا برای توصیف موجودات مخوف یا تاریکی دوزخ به کار میرفته و به مرور در تطور زبانی و متون حماسی فارسی به معنای دلیر، سهمگین و خصمافکن تغییر یافته است.
شهرت عمده این ترکیب در دوران معاصر به خاطر بیت ماندگار ملکالشعرای بهار در قصیدهٔ «دماوندیه» است. او با به کار بردن این عبارت، ابهت و خشم فروخوردهای را تصویر میکند که باید مانند شیری ژیان علیه بیداد و خفقان زمانه سر به شورش بردارد. این عبارت همواره در ادبیات حماسی نمادی از قدرت ملی، پایداری و خروش بیامان بوده است.