یعنی چه
قبا و لباده هر دو از تنپوشهای بلند، آستیندار و جلو باز سنتی ایرانی هستند. قبا جامهای است که لبههای آن روی هم میآید و یقه آن به شکل عدد ۷ گشاد است و روی پیراهن پوشیده میشود. لباده بالاپوشی است با یقه کاملاً کیپ و بسته که در گذشته ضخیم و نمدی بود و روی قبا پوشیده میشد، اما امروزه مدل مدرن آن به طور مستقل زیر عبا استفاده میشود. این کلمه معمولی و کلاسیک است و نیازی به مثال مدرن ندارد.
تلفظ
واژه اول به صورت قَبا (فتح قاف) و واژه دوم به صورت لَبّادِه (فتح لام و تشدید و فتح باء) تلفظ میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، عبارت «قبا و لباده» دقیقاً دارای ۹ حرف است. همچنین بسته به نوع سوال، کلماتی چون جامه، روپوش، دلق، خرقه، کفتان، بالاپوش، رداء و جبه نیز میتوانند به عنوان کلمات هممعنی و جایگزین در جدول قرار گیرند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه قبا معمولاً به Robes یا Kaftan ترجمه میشود. برای لباده به دلیل شباهت ساختاری به لباس کشیشها از واژه Cassock یا به طور کلی Gown و Coat استفاده میکنند.
به عربی
در زبان عربی عیناً از واژه الْقَبَاء برای قبا و از اللُّبَّادَة یا الجُبَّة برای جامه لباده استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی مترادفات و معادلهای گوناگونی برای این دو تنپوش وجود دارد. برای قبا واژههایی مانند جامه، روپوش، دلق، خرقه و کفتان به کار میرود. برای لباده نیز عبارات بالاپوش، رداء، جبه، چوخا و بارانی نمدین معادلهای مناسبی هستند. واژه قبا ریشه در فارسی پیش از اسلام یا عربی دارد و لباده مأخوذ از ریشه عربی ل ب د (نمد) است.
در قرآن
بررسی آیات شریف قرآن کریم نشان میدهد که واژههای «قبا» و «لباده» به صورت مستقیم یا مشتقات آنها در متن قرآن مجید به کار نرفتهاند.
جمعبندی و توضیح کامل قبا و لباده
قبا و لباده دو تنپوش و بالاپوش بلند سنتی ایرانی هستند که پیشینه تاریخی طولانی دارند. قبا جامهای جلو باز با یقه گشاد و هفتشکل است که روی پیراهن پوشیده میشود و لبههای آن بر روی یکدیگر قرار میگیرد؛ در حالی که لباده یقه کاملاً کیپ و بستهای دارد و در گذشته از جنس نمد یا پشم ضخیم برای حفاظت در برابر سرما ساخته میشده است.
این دو لباس در فرهنگ کهن ایران نماد پوشش عامه مردم، صوفیان و کاتبان بودهاند، اما از دوره صفویه به این سو و به ویژه در عصر معاصر، ترکیب قبا و لباده به همراه عبا و عمامه، به عنوان پوشش رسمی و شناختی روحانیت شیعه و طلاب علوم دینی درآمد است. امروزه در عرف سیاسی و اجتماعی، لباده معمولاً پوششی شکیلتر و دیپلماتیکتر تلقی میشود.