یعنی چه
در لغتنامههای معتبر مانند دهخدا، معین و عمید، بداخلاقی به معنای تندخویی، بدخویی، کجخلقی، زشتخویی و خشمگینی آمده است. در اصطلاح اجتماعی نیز به رفتارهایی خارج از چارچوب ادب و اعتدال که موجب آزار، تحقیر یا رنجش دیگران شود، اطلاق میگردد. این کلمه واژهای معمولی و کلاسیک است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «بَدْ اَخْلاقِی» است که از ترکیب صفت فارسی «بد» و واژه عربی «اخلاق» همراه با یای حاصل مصدر ساخته شده است.
در جدول
کلمه «بداخلاقی» دقیقاً دارای ۸ حرف است. در طراحهای جدول کلماتی مانند بدخلقی، تندخویی و سوءخلق نیز به عنوان معادلهای آن کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافتار متن میتوان از معادلهای فوق برای رساندن مفهوم بداخلاقی استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح ترکیبی «سوء الخلق» دقیقترین معادل برای بداخلاقی و بدخویی است.
در قرآن
خود واژه ترکیبی «بداخلاقی» به این شکل صریح در متن قرآن نیامده است، اما مفاهیم مقابل و ریشههای آن به وضوح بحث شدهاند. قرآن کریم در آیه ۴ سوره قلم، پیامبر (ص) را با صفت «لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ» (دارای اخلاقی والا) ستایش میکند. همچنین در آیه ۱۵۹ سوره آلعمران، به پیامدهای اجتماعی بداخلاقی اشاره کرده و میفرماید: «وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ» (و اگر تندخو و سختدل بودی، قطعاً از پیرامون تو پراکنده میشدند).
نماد چیست
در فرهنگ عامه و نمادشناسی سنتی، «سرکه» یا «چهرهٔ عبوس و درهمکشیده» نماد بداخلاقی و ترشرویی است (مانند اصطلاح سرکهفروختن). در نمادهای اسطورهای و اخلاقی نیز گاهی حیواناتی مثل «سگ هار» یا «گراز» به دلیل تندی رفتار، عصبانیت و آسیبرسانی، نماد تجسمیافتهٔ سوءخلق به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل بداخلاقی
بداخلاقی یک صفت مرکب ترکیبی در زبان فارسی است که از واژه فارسی «بد» و واژه عربی «اخلاق» به همراه پسوند مصدرنگار «ی» تشکیل شده است. این اصطلاح در فرهنگ لغات به مفاهیمی چون تندخویی، کجخلقی، زشتخویی و خشمگینی معنا میشود و در روابط اجتماعی به هرگونه رفتاری که خارج از چارچوب ادب بوده و سبب آزار یا تحقیر دیگران گردد، اطلاق میشود.
در متون دینی و قرآنی گرچه این کلمه به صورت مستقیم به کار نرفته، اما ریشهها و مصادیق آن با واژگانی چون «فظّ» و «غلیظالقلب» نکوهش شده است و در نقطه مقابل، خوشخلقی مایه انسجام جامعه دانسته شده است. در نمادشناسی سنتی نیز ترشرویی و بداخلاقی را با سرکه یا چهره درهمکشیده تصویر میکنند.
این مفهوم با کلماتی مانند بدخلقی، درشتخویی و تندمزاجی هممعنی بوده و متضاد اصلی آن خوشاخلاقی، ملایمت و حسن خلق است که رعایت آن همواره در ادبیات فارسی و اصول اخلاقی توصیه شده است.