یعنی چه
ندیدبدید در فرهنگ عامیانه به فردی گفته میشود که به دلیل محرومیتهای گذشته، پس از رسیدن به مال، مقام یا یک موقعیت کوچک، ظرفیت خود را از دست میدهد و رفتاری آمیخته با شیفتگی مفرط، تفاخر و بیجنبگی از خود بروز میدهد. این واژه کنایه از آدمهای کَمدیده و حریصی است که رفتارشان پس از تغییر وضعیت مالی یا اجتماعی تغییر میکند.
تفرظ
این واژه در زبان فارسی با سکونِ دال اول و دال دوم، به صورت «نَدیدْبَدیدْ» تلفظ میشود و ساختاری روان و گفتاری دارد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به طراحانی که کنایه از شخص بیظرفیت، تازه به دوران رسیده یا نوکیسه را در ۸ حرف میخواهند، کلمه «ندیدبدید» قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم ندیدبدید در زبان انگلیسی، بسته به لحن متن میتوان از واژگان Upstart یا Parvenu استفاده کرد. اصطلاح فرانسوی Nouveau riche نیز که در انگلیسی رایج است، دقیقاً به طبقه نوکیسه و ندیدبدید اشاره دارد.
به عربی
در زبان عربی فصیح، ترکیب «حَدیثُ العَهدِ بِالنِّعمَة» به عنوان دقیقترین معادل برای توصیف فردی به کار میرود که به تازگی صاحب مال و مکنت شده و فرهنگ یا ظرفیت برخورد با آن را ندارد.
به فارسی
در زبان فارسی فصیح و مکتوب، به جای واژه عامیانه ندیدبدید، از برگردانها و مترادفهایی همچون «نوکیسه»، «تازه به دوران رسیده»، «نودولت» و «بیظرفیت» استفاده میشود. این کلمه یک صفت مرکبِ اتباعی از ریشه فعل «دیدن» است که بخش دوم آن (بدید) صرفاً برای تاکید آوایی آمده است.
نماد چیست
واژه ندیدبدید نماد مادی یا تصویر ثبتشدهای در فرهنگها ندارد؛ اما در روانشناسی اجتماعی و فرهنگ عامه، به عنوان نماد بارز بیظرفیتی، عقدههای گشودهنشده ناشی از فقرِ گذشته، و بخردهای رفتاریِ افراد نوکیسه شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل ندیدبدید
واژه «ندیدبدید» یکی از اصطلاحات اصیل و عامیانه زبان فارسی است که ساختاری اتباعی دارد؛ به این معنا که کلمه دوم یعنی «بدید» معنای مستقلی ندارد و صرفاً برای آهنگین کردن و تاکید بر واژه نخست (ندید) به آن چسبیده است. لغتنامههای معتبری چون دهخدا و معین، این کلمه را صفت رفتاری برای افرادی میدانند که به دلیل محرومیتهای گذشته، با به دست آوردن کمترین امکانات دچار خودباختگی، شیفتگی مفرط و رفتارهای آزاردهنده میشوند.
این اصطلاح در ادبیات توده و ضربالمثلهای قدیمی نیز بازتاب داشته و به خوبی تفاوت میان اصالت و نوکیسگی را نشان میدهد. در فرهنگ اجتماعی، ندیدبدید بودن پدیدهای منفی تلقی میشود که ریشه در عدم تناسب ظرفیت روانی فرد با موقعیت جدید او دارد. از این رو، واژههایی مانند نوکیسه و نودولت در زبان مکتوب، همواره موازی با این اصطلاح عامیانه به کار رفتهاند.