معنی
این عبارت ترکیبی عربی و قرآنی است که به معنی «به خاطر آنچه فراموش کردند» یا «به سبب آنکه رها کردند» میباشد. در تفاسیر، نسیان در اینجا هم به معنی غفلت و فراموشی ذهنی و هم به معنی ترک کردن و بیاعتنایی عملی به دستورات الهی آمده است.
یعنی چه
این اصطلاح در فرهنگ قرآنی و متون دینی برای تبیین علت عذاب و ملامت گناهکاران به کار میرود؛ به این معنا که چون انسانها تذکرات الهی و روز قیامت را در عمل نادیده گرفته و پشت گوش انداختند، دچار پیامدهای سخت آن میشوند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت قرآنی با کسرهٔ ب، فتحه م و ن، و سکون سین و واو به صورت «بِمَا نَسُوا» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این پرسش قرآنی ۷ حرف دارد که عینا خود عبارت «بما نسوا» است.
به عربی
در زبان عربی برای تبیین و بازنویسی این مفهوم از عباراتی همچون «بسبب نسیانهم» یا «بما ترکوا من امر الله» استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق روان و فارسی این عبارت شامل «به خاطر فراموشیِ»، «به سببِ فراموش کردنِ» یا «به دلیل رها کردن و پشت گوش انداختنِ» میباشد.
در قرآن
این ترکیب صراحتاً در آیه ۲۶ سوره ص آمده است که میفرماید برای آنان عذابی سخت است به سبب آنکه روز حساب را فراموش کردند. همچنین مفهوم فعلی آن در آیه ۴۴ سوره انعام (فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ) نیز دیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل بما نسوا
عبارت قرآنی «بما نسوا» از ترکیب حرف جر، ماء مصدری و فعل ماضی «نسوا» (از ریشه نسی) تشکیل شده است. این اصطلاح در متون دینی و تفسیری به عنوان علّت و سببی برای کیفر و عذاب الهی مطرح میشود. معنای ظاهری آن فراموشی است، اما مفسران معتقدند که در این سیاق، منظور از فراموشی، بیاعتنایی عمدی و ترک دستورات خداوند و غفلت از روز جزا در جریان زندگی روزمره است.
از دیدگاه ریشهشناسی، کلماتی مانند نسیان، ناسی و منسی با این عبارت همخانواده هستند. این تعبیر هشداری است به انسانها تا با سرگرم شدن به امور دنیوی، مأموریت اصلی خود و پاسخگویی در روز حساب را به ورطه فراموشی نسپارند.