غماض یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل غماض

واژه «غُماض» (یا غِماض) یک واژه با ریشه اصیل عربی است که به زبان فارسی وارد شده است. این کلمه اسم محسوب می‌شود و دقیقاً به معنای خواب، غنودگی و بر هم نهادن پلک‌ها است. در عبارت‌های کهن، عبارت «ما اکتحلت غماضاً» به این معنی به کار می‌رفته که چشمم حتی یک لحظه خواب به خود ندیده است.

نکته نگارشی و معنایی بسیار مهم در مورد این واژه، عدم اشتباه گرفتن آن با واژه‌های هم‌بایست یا مشابهی چون «غَمّاز» (به معنی سخن‌چین و عشوه گر) یا مصدر «اِغماض» (به معنی چشم‌پوشی و گذشت) است. غماض مستقیماً به خودِ حالتِ فیزیکی و استعاری خواب و بسته شدن چشم اشاره دارد.

هرچند خود این واژه در قرآن عیناً نیامده، اما هم‌خانواده‌های آن مانند فعل «تُغْمِضُوا» در سوره بقره به معنی نادیده گرفتن و چشم بر هم نهادن استفاده شده است که نشان از ریشه مشترک عمیق این لغات در معنای پنهان کردن یا فرو رفتن دارد.