یعنی چه
انقراض جمعی در اصطلاح زیستشناسی و زمینشناسی، به از بین رفتن بخش عظیمی از تنوع زیستی کره زمین در یک بازه زمانی کوتاه زمینشناسی گفته میشود. این رویداد بر اثر حوادث ناگهانی و بحرانهای بزرگ مانند برخورد شهابسنگها، فعالیتهای شدید آتشفشانی یا تغییرات شدید اقلیمی رخ میدهد و چرخه حیات را دگرگون میکند.
تلفظ
واژه «انقراض» با کسر الف و قاف و فتح راء (اِنقِراض) و «جمعی» با فتح جیم و سکون میم (جَمعی) تلفظ میشود.
در جدول
در مسابقات و جدولهای متقاطع، عبارت «انقراض جمعی» به عنوان پاسخ برای پرسشهایی با مفهوم نابودی همگانی حیات یا از بین رفتن گسترده نسل موجودات زنده کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف این پدیده علمی از اصطلاح Mass extinction استفاده میشود که دقیقاً به معنای نابودی گسترده و گروهی گونهها است.
به عربی
در متون علمی و جغرافیایی زبان عربی، این پدیده را با عبارت «الانقراض الجماعي» توصیف میکنند.
در قرآن
اصطلاح زیستشناختی و زمینشناسی «انقراض جمعی» یا ریشه کلمه انقراض در قرآن وجود ندارد. با این حال، از نظر مفهومی، داستان نابودی یکباره و همگانی قومهای نافرمان (مانند طوفان قوم نوح یا عذاب قوم عاد و ثمود) که منجر به برافتادن نسل یک تمدن شده، بارها در آیات قرآنی ذکر شده است.
نماد چیست
در فرهنگ مدرن و جنبشهای محیطزیستی، «ساعت آخرالزمان» (Doomsday Clock) و تصویر اسکلت دایناسورها (یادآور پنجمین انقراض بزرگ تاریخ) از نمادهای این پدیده هستند. همچنین نشان ساعت شنی درون یک دایره (متعلق به گروه شورش علیه انقراض) به عنوان نماد رو به پایان بودن وقت حیات زمین شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل انقراض جمعی
انقراض جمعی یکی از هولناکترین و در عین حال تاثیرگذارترین رویدادها در تاریخ زمینشناسی است که طی آن، بخش عمدهای از ساکنان سیاره زمین در مدتی کوتاه به کام نابودی کشیده میشوند. تاریخ زمین تا کنون پنج انقراض بزرگ را به خود دیده که مشهورترین آنها نابودی دایناسورها در حدود ۶۶ میلیون سال پیش است. هرچند این رویدادها مایه نابودی گونههای بیشماری شدند، اما فضا را برای تکامل و پیدایش گونههای جدید فراهم کردند.
امروزه دانشمندان هشدار میدهند که فعالیتهای مخرب انسانی، گرمایش جهانی و تخریب زیستگاهها ممکن است زمین را وارد ششمین دوره انقراض جمعی کند. تفاوت بزرگ این دوره با دورههای پیشین در این است که عامل اصلی آن نه حوادث طبیعی مانند شهابسنگها، بلکه رفتار انسانها است و پیشگیری از آن نیازمند توجه فوری جهانی است.