قلع یعنی چه؟ مترادف و هم خانواده آن

یعنی چه

این واژه دو معنای اصلی دارد: نخست در قالب مصدر به معنی کندن، از ریشه برآوردن و برانداختن (مانند اصطلاح حقوقی و اداری قلع و قمع). دوم در قالب اسم که به فلزی چکش‌خوار، نرم و نقره‌ای‌رنگ اشاره دارد که برای سفید کردن ظروف مسی و لحیم‌کاری به کار می‌رود.

مترادف

برای معنای مصدری واژه‌هایی چون ریشه‌کنی، برکندن و انقلاع به عنوان مترادف به کار می‌روند و برای معنای فلزی آن، واژه‌های کهن ارزیز و رصاص مناسب هستند.

هم خانواده

واژه‌هایی که از ریشه ثلاثی مجرد (ق-ل-ع) مشتق شده‌اند شامل مقلوع (ریشه‌کن شده)، قالع (برکننده) و قلعه (به معنای دژ برافراشته) هستند.

ریشه

ریشه اصلی واژه در معنای کندن، عربی است. با این حال در خصوص واژه فلز قلع، برخی منابع کهن مانند المعرب جوالیقی اشاره کرده‌اند که احتمالاً اصل آن از واژه فارسی «کلهی» گرفته شده، در عربی به صورت «رصاص قلعی» درآمده و سپس مجدداً به صورت «قلع» به زبان فارسی بازگشته است.

جمله سازی

تلفظ

این واژه در هر دو معنای خود (فلز و ریشه‌کنی) در زبان فارسی به صورت قَلْع (qal'([a])) تلفظ می‌شود.

در جدول

در جدول‌های کلمات متقاطع، پاسخ مستقیم برای طراحانی که فلز قلع یا ریشه‌کنی را مد نظر دارند، خود واژه «قلع» با ۳ حرف است. واژه‌های هم‌معنی دیگر ارزیز و رصاص هستند.

به انگلیسی

در زبان انگلیسی با توجه به باقت متن، برای نام فلز از واژه Tin و برای مفاهیم انتزاعی و حقوقی برکندن از Eradication استفاده می‌شود.

به عربی

در زبان عربی معاصر به فلز قلع «قصدیر» می‌گویند، در حالی که خود واژه «قلع» به عنوان مصدر فعل به کار می‌رود.

نماد چیست

در علم شیمی، قلع با علامت اختصاری Sn (برگرفته از واژه لاتین Stannum) و عدد اتمی ۵۰ شناخته می‌شود. در کیمیاگری کهن، این فلز نماد سیاره مشتری (برجیس) بود. در ادبیات و مفاهیم اجتماعی نیز ترکیب «قلع و قمع» نماد حذف کامل، سرکوب شدید و ریشه‌کنی یک پدیده است.