یعنی چه
یونس نبی نام یکی از پیامبران بزرگ الهی است که در سنتهای ابراهیمی (اسلام، یهودیت و مسیحیت) جایگاه ویژهای دارد. نام او در اصل از ریشهٔ عبری «یُوناه» به معنای «کبوتر» گرفته شده است. او به خاطر ترک قومش مورد آزمون الهی قرار گرفت، توسط نهنگی بزرگ بلعیده شد و پس از تسبیح خداوند و توبه، نجات یافت.
تلفظ
این عبارت در زبان فارسی به صورت [یوُنُس نَبی] (Yūnus-e Nabī) تلفظ میشود. کلمهٔ یونس در زبان عربی غیرمنصرف است که نشاندهندهٔ ریشهٔ غیرعربی آن میباشد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به سؤالاتی نظیر «پیامبر مدفون در نینوا»، «پیامبر شکم ماهی» یا لقبهای وی، کلماتی مانند «یونس نبی»، «ذوالنون» یا «صاحب الحوت» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی و متون غربی، نام این پیامبر به صورت Jonah یا Jonas نگاشته و شناخته میشود.
به عربی
در منابع عربی و اسلامی، نام کامل ایشان به همراه نام پدرشان به صورت «یونس بن متی» ذکر شده است.
به فارسی
در زبان فارسی، این نام به عنوان اسم خاص برای اشاره به این شخصیت والامقام مذهبی به کار میرود و معنای ریشهای آن (کبوتر) کمتر مورد توجه عمومی است؛ بلکه بیشتر با داستان نجاتش از شکم ماهی شناخته میشود.
در قرآن
نام حضرت یونس ۴ بار صراحتاً در سورههای نساء، انعام، یونس و صافات آمده است. همچنین سورهٔ دهم قرآن به نام او نامگذاری شده است. ماجرای عصبانیت او از قومش، بلعیده شدن توسط ماهی (حوت) و تسبیح معروف او که به «ذکر یونسیه» (لَّا إِلَٰهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ الظَّالِمِينَ) شهرت دارد، در قرآن مطرح شده است.
جمعبندی و توضیح کامل یونس نبی
حضرت یونس نبی یکی از پیامبران برجسته در تاریخ ادیان ابراهیمی است که داستان زندگی او درسهای اخلاقی و معنوی بزرگی را به همراه دارد. او پس از ناامیدی از هدایت قومش، آنها را ترک کرد اما به خاطر این عجله، در شکم یک ماهی بزرگ گرفتار شد. او در تاریکی مطلق شکم ماهی با توبه و ذکر خالصانه به درگاه الهی، نجات یافت و دوباره به سوی قومش بازگشت.
نکتهٔ منحصربهفرد دربارهٔ قوم یونس نبی این است که آنها تنها قومی در تاریخ بودند که پیش از وقوع عذاب الهی، حقیقتاً توبه کردند و ایمان آوردند؛ به همین دلیل عذاب از آنان برداشته شد و مورد رحمت قرار گرفتند. از این رو، یونس نبی در فرهنگ دینی نماد بارز امید در تاریکی مطلق، بازگشت خالصانه به سوی خدا و تجلی رحمت بیکران الهی است.
ذکر یونسیه که برگرفته از آیه ۸۷ سوره انبیاء است، همواره در عرفان و ادعیه اسلامی به عنوان راهگشایی برای رهایی از غمها، گرفتاریها و تاریکیهای زندگی شناخته میشود و مسلمانان برای رفع حاجات و تقرب به خداوند آن را زمزمه میکنند.