امشاسپندان یعنی چه؟ نماد چیست و تلفظ صحیح آن

جمع‌بندی و توضیح کامل امشاسپندان

واژه «امشاسپندان» (یا امشاسفندان) از بنیادی‌ترین مفاهیم اساطیری و الهیاتی در فرهنگ ایران باستان و دین زرتشتی است. این نام که در زبان اوستایی «اَمِشَه سْپِنْتَه» تلفظ می‌شود، از نظر لغوی به معنای «مقدسان بی‌مرگ» یا «جاودانان پاک» است. در نگاه نخست، آن‌ها شش صفت یا فروزه مجرد از ذات اهورامزدا هستند، اما در متون اساطیری و پهلوی به صورت مهین‌فرشتگانی تجسم می‌یابند که در بارگاه الهی مقرب‌ترین‌ها هستند.

هر یک از این شش فرشته (بهمن، اردیبهشت، شهریور، اسفند، خرداد و امرداد) علاوه بر تجسم مظهر صفات اخلاقی و معنوی، وظیفه پاسداری از یکی از عناصر شش‌گانه جهان مادی (جانوران، آتش، فلزات، زمین، آب و گیاهان) را بر عهده دارند. گاهی در متون کهن، خودِ اهورامزدا نیز در رأس آن‌ها قرار می‌گیرد و مفهوم «هفت امشاسپند» را شکل می‌دهد که راهبران نیکوکاران به بهشت هستند.

در ساختار کلمات متضاد، «کماله‌دیوان» که مظهر شر و یاوران اصلی اهریمن هستند در نقطه مقابل امشاسپندان قرار می‌گیرند. این واژه به دلیل ماهیت کاملاً اختصاصی خود در الهیات مزدیسنا، در قرآن کریم نیامده است، اما در ادبیات و لغت‌نامه‌های فارسی جایگاهی برجسته در توصیف فرشتگان مقرب دارد.