یعنی چه
این اصطلاح در فرهنگ عامه به کودکی اطلاق میشود که از نعمت وجود هر دو والدین محروم شده است. یتیم به کسی میگویند که پدرش را پیش از بلوغ از دست داده و یسیر (که از واژه اسیر یا اتباع آمده) به طفلی گفته میشود که مادرش درگذشته است؛ ترکیب آنها معنای درماندگی و بیکسی کامل را میرساند.
تلفظ
واژه اول با فتح یاء و کسر تاء (یَتیم) و واژه دوم با فتح یاء و کسر سین (یَسیر) تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای طفلی که هم پدر و هم مادرش مرده باشند در جدولها ۸ حرف دارد و خودِ عبارت «یتیم یسیر» است. همچنین واژه واژهنامهای و عربی آن «لطیم» (۴ حرفی) است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به یتیمی که هر دو والدین خود را از دست داده است از اصطلاح Double orphan استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به کودکی که پدر و مادرش هر دو فوت کرده باشند «لطیم» میگویند. (اگر فقط مادر مرده باشد «عجیّ» و اگر فقط پدر مرده باشد «یتیم» است).
به فارسی
معادلهای روان فارسی این ترکیب شامل واژههایی چون بیسرپرست، بیکَس و کار، یتیمِ کامل، و دور از پدر و مادر است که مفهوم فقدان کامل والدین را میرسانند.
نماد چیست
عبارت «یتیم یسیر» در ادبیات، اشعار و فرهنگ عامه به عنوان نمادی از حزن شدید، بیپناهی، مظلومیت و نیاز مبرم به شفقت، محبت و حمایت جامعه به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل یتیم یسیر
ترکیب «یتیم یسیر» یکی از اصطلاحات کنایهای و ترکیبی در فرهنگ و زبان فارسی است که برای توصیف اوج تنهایی و بیپناهی یک کودک به کار میرود. ریشه هر دو کلمه عربی است؛ «یتیم» در اصل به معنای فرد منزوی و تنهایی است که پدر خود را پیش از سن بلوغ از دست داده و «یسیر» که در زبان عامه به طفل بیمادر اطلاق میشود، نوعی اصطلاح همنشین (اتباع) از ریشه اسیر است که به معنای انسان درمانده و گرفتار به کار میرود. در نتیجه ترکیب این دو واژه، به کودکی اشاره دارد که هم پدر و هم مادرش فوت کردهاند.
اگرچه واژه یتیم و کلمه یسیر (به معنای آسان و اندک) به صورت جداگانه در قرآن کریم آمدهاند، اما ترکیبِ «یتیم یسیر» با این مفهوم در متن قرآن سابقه ندارد و بیشتر یک ساختار زبانی در ادبیات و عرف جامعه فارسیزبان است. در زبانهای دیگر مانند عربی معادل دقیق آن را «لطیم» و در انگلیسی «Double orphan» مینامند.
این عبارت در فرهنگ عامه و ادبیات ایران، نمادی از مظلومیت مطلق و نیاز شدید به حمایتهای مادی و معنوی است. جامعه همواره نسبت به تکریم و نواختن باران محبت بر سر چنین فردی توصیه شده است، چرا که او هیچ پناهگاه و سرپرست مستقیم خانوادگی در دنیا ندارد.