معنی
جوانمردی در زبان فارسی حاصل مصدر (اسم مصدر) است و به صفات عالی انسانی نظیر بخشندگی، ایثار، شجاعت، دلیری، گذشت و پایداری بر سر پیمان اشاره دارد. در فرهنگ عیاران و اهل تصوف، جوانمردی به این معناست که خیر انسان به دیگران برسد و از هیچکس کینه به دل نگیرد.
یعنی چه
این واژه به معنای داشتن روحیهای بزرگ است که فرد را وا میدارد تا منافع دیگران و عدل و انصاف را بر خودخواهیهای خود مقدم بشمارد، به ضعیفان کمک کند، در برابر ظلم بایستد و در مواجهه با بدیها از خود گذشت و مروت نشان دهد.
مترادف
این واژهها در متون کهن و معاصر همگی برای توصیف ابعاد مختلف این صفت پسندیده به کار رفتهاند.
متضاد
صفاتی که در نقطه مقابل فداکاری و بزرگواری قرار دارند و نشاندهنده پستی روح و خودخواهی هستند.
هم خانواده
واژه «جوانمردی» ترکیبی از «جوان + مرد + ی» است. در زبان پهلوی (فارسی میانه) این مفهوم به صورت «جوانمردیخ» (Juwān-mardīh) به کار میرفته است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخی که دقیقاً ۸ حرف داشته باشد خودِ واژه «جوانمردی» است و واژههای فتوت و مروت نیز به عنوان معادلهای رایج آن جستجو میشوند.
به انگلیسی
این معادلها در زبانهای مختلف، ابعاد گوناگون این مفهوم اخلاقی و سنتی را پوشش میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل جوانمردی
جوانمردی یکی از والاترین و اصیلترین مفاهیم اخلاقی و اجتماعی در فرهنگ ایرانی و اسلامی است که ریشه در اصالت، بزرگواری، بخشش و شجاعت دارد. این واژه که در زبان فارسی میانه به صورت «جوانمردیخ» به کار میرفته، فراتر از جنسیت یا سن، به مجموعه رفتارهای شریفی اطلاق میشود که بر پایه کمک به ضعفا، وفای به عهد، راستگویی و گذشت بنا شده است. در طول تاریخ، این مفهوم در قالب آیین عیاری، فتوتنامهها و فرهنگ پهلوانی متبلور شده است.
در نگاه مذهبی و قرآنی، گرچه خود واژه جوانمردی به طور مستقیم نیامده، اما مشتقات آن مانند «فتی» و «فتیه» برای توصیف شخصیتهای بزرگی چون حضرت ابراهیم، حضرت یوسف و اصحاب کهف به کار رفته است. همچنین، حضرت علی (ع) به عنوان مظهر کامل و نماد جاودان جوانمردی در فرهنگ اسلامی شناخته میشود، کما اینکه شعار آسمانی «لا فتی الا علی، لا سیف الا ذوالفقار» گواهی بر این مدعاست. آیینهای نمادینی همچون بستن کمربند مخصوص (شدّ) و نوشیدن از قدح آب و نمک، از نشانههای تاریخی پایبندی عیاران به این مکتب اخلاقی بوده است.