یعنی چه
مرغ حق کوچکترین پرنده از راسته جغدسانان است که جثهای به اندازه مشت انسان دارد. این پرنده به دلیل آواز لرزان و منقطع خود در دل شب که شنونده را به یاد تکرار کلمه «حق، حق» یا «هو، هو» میاندازد، در فرهنگ و ادبیات عامیانه به این نام مشهور شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «مُرْغِ حَقّ» با ضمه روی میم و کسره اضافه در پایان واژه اول است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه ۵ حرف دارد. همچنین ممکن است با نامهای مترادف و محلی دیگری مانند چوک، شبآهنگ، شبآویز یا بیلباقلی از آن یاد شود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این پرنده Scops owl میگویند و گونه رایج آن در ایران و اروپا با نام Eurasian scops owl شناخته میشود.
به فارسی
این پرنده در زبان و گویشهای مختلف فارسی با نامهای گوناگونی شناخته میشود؛ از جمله شبآهنگ، شبآویز، چوک، هوگویک، دشتماله و بیلباقلی. از نظر ریشهشناسی، واژه ترکیبی از «مرغ» (پارسی باستان) و «حق» (وامواژه عربی) است.
نماد چیست
برخلاف جغد بزرگ که در باور عامیانه گاهی شوم تلقی میشد، مرغ حق به خاطر آوای مقدسگونهاش همیشه پرندهای محترم بوده است. این پرنده در شعر و ادبیات عرفانی فارسی (مانند آثار مولانا و شهریار) نماد حقطلبی، شبزندهداری عاشقانه و ذکرگویی مدام به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل مرغ حق
مرغ حق یکی از پرندگان بومی و واقعی از راسته جغدسانان است که به عنوان کوچکترین عضو این خانواده در طبیعت ایران زندگی میکند. شهرت اصلی این پرنده جثه کوچک آن نیست، بلکه آواز منحصربهفرد، لرزان و شبانهاش است که در گوش مردم قدیمی صوتی شبیه به عبارت «حق حق» تداعی میکرده و همین ویژگی آن را به قلب افسانهها و باورهای عامیانه راه داده است.
در فرهنگ اساطیری و عامیانه، داستانهای متعددی درباره نامگذاری آن وجود دارد؛ برای نمونه برخی معتقد بودند این پرنده به دلیل یک ماجرای قدیمی یا گم شدن سهم ارث، شبها رو به آسمان خدا را صدا میزند. این آوازخوانی مداوم سبب شده که مرغ حق در ادبیات عرفانی ایران جایگاه والایی پیدا کند و به عنوان نمادی از یک عارف عزلتنشین، شبزندهدار و حقطلب شناخته شود که لحظهای از یاد و ذکر پروردگار غافل نمیشود.