یعنی چه
بذلهگو به کسی گفته میشود که با گفتن سخنان خندهدار، لطیفهها و نکتههای ظریف، باعث شادی و نشاط دیگران میشود. این افراد معمولاً حضور ذهن بالایی دارند و با شوخطبعی مثبت و بدون توهین، مجلسآرایی میکنند. شایان ذکر است که شکل املایی دقیق این واژه در فرهنگهای لغت «بذلهگو» (ترکیب بذله به معنی شوخی + گو) است.
تلفظ
تلفظ این واژه بر اساس ترکیب اصلی آن به صورت [بَذْ لِ گو] (bazle-gu) روان است، هرچند در نوشتن گاهی به صورت «بذل گو» نیز ثبت میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ این مدخل دقیقاً ۵ حرف دارد و به صورت «بذل گو» جداسازی و نوشته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به لحن و نوع شوخطبعی از واژههای فوق استفاده میشود که نزدیکترین آنها از نظر ظرافت کلامی Witty است.
به عربی
در زبان عربی صفات متعددی برای فرد شوخطبع وجود دارد. همچنین در قرآن کریم صفت «فَکِه» به معنی خوشطبع و شادمان (مانند آیه ۵۵ سوره یس) به کار رفته است.
به فارسی
معادلها و مترادفهای اصیل فارسی این واژه شامل شوخطبع، لطیفهگو، نکتهدان، خوشمحضر و خوشسخن است. متضادهای آن نیز کلماتی چون عبوس، ترشرو، جدی و گرانجان هستند. ریشه آن از «بذله» (واژه پارسی به معنی شوخی و لاغ) و بن مضارع «گو» از گفتن تشکیل شده است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه، این مفهوم نماد دلقک یا مایه نشاط (موجب) است. در ادبیات کلاسیک فارسی، پرندگانی مانند بلبل یا مرغان باغ به خاطر آوازخوانی فرحبخش خود، گاهی نماد بذلهگویی و خوشسخنی بودهاند؛ چنانکه حافظ میفرماید: «مرغان باغ قافیهسنجند و بذلهگو...»
جمعبندی و توضیح کامل بذل گو
واژهٔ «بذل گو» که شکل اصیل و اصطلاحی آن در لغتنامهها به صورت «بذلهگو» نگاشته میشود، ترکیبی از اسم «بذله» (به معنی شوخی و لطیفه) و بن مضارع «گو» است. این صفت به فردی اطلاق میشود که با کلام شیرین، ظریف و مفرح خود مایه نشاط مجالس و خوشآمدِ دیگران میگردد. در ادبیات فارسی، بذلهگویی پسندیده با مفاهیمی چون خوشمحضری و نکتهدانی پیوند خورده است.
از نظر ساختار کلمات متقاطع در جدول، این کلمه دقیقاً ۵ حرف دارد و یکی از پاسخهای پرکاربرد برای راهنماهایی همچون «شوخطبع» یا «لطیفهگو» به شمار میرود. متضاد این واژه افرادی هستند که با صفات عبوس، ترشرو یا گرانجان شناخته میشوند.
در ابعاد زبانی دیگر، برای این مفهوم معادلهای دقیقی در انگلیسی (مانند Witty و Humorous) و عربی (مانند فکیه و مزاح) وجود دارد. گرچه شوخطبعی ناب در فرهنگهای مختلف ستوده شده، در ادبیات عرفانی و کلاسیک ما نیز پرندگانی چون بلبل به عنوان نمادهای کلام فرحبخش و بذلهگویی شاعرانه معرفی شدهاند.