یعنی چه
این عبارت یک جملهوارهٔ فعلی عربی است که به دلیل کاربرد فراوان در ادبیات عرفانی، مناجاتها و متون کهن، به عنوان یک اصطلاح وارد زبان فارسی شده است و برای استمداد و طلب دستگیری به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «خُذْ بِيَدِي» است که از فعل امر «خُذ» (بگیر) از ریشه ثلاثی مجرد (أ خ ذ)، حرف جر «بِ» و واژه «یَد» (دست) به همراه ضمیر متکلم وحده «ی» (من) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این کلید واژه خود عبارت ۶ حرفی «خذ بیدی» به معنای دستم را بگیر یا یاریام کن میباشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی متناسب با سیاق متن میتوان از واژه Take my hand برای معنای ظاهری و از واژههای Help me یا Guide me برای مفاهیم کنایی آن استفاده کرد.
به عربی
این عبارت اصالتاً عربی است. در زبان عربی معاصر، علاوه بر این ترکیب فصیح و کنایی، از فعل روان «ساعدنی» نیز برای بیان مفهوم کمکخواهی استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق این عبارت در زبان فارسی شامل مواردی چون «دستگیرم شو»، «یاریام کن» و «مدد فرما» است. همچنین کلماتی مانند «رهایم کن» یا «واگذارم کن» متضادهای معنایی آن به شمار میروند.
در قرآن
عبارت دقیق «خذ بیدی» در متن قرآن کریم ذکر نشده است، اما صورتهای دیگری از فعل امر «خُذ» مانند «خُذِ الْعَفْوَ» یا «فَخُذْهَا بِقُوَّةٍ» به چشم میخورد. این عبارت در ادعیه ماثوره مانند دعای ابوحمزه ثمالی و صحیفه سجادیه کاربرد دارد.
جمعبندی و توضیح کامل خذ بیدی
عبارت «خذ بیدی» یک ترکیب فعلی و جملهوارهٔ عربی است که به برکت متون عرفانی، مناجاتها و ادعیه اسلامی، جایگاه ویژهای در زبان و ادبیات فارسی پیدا کرده است. این عبارت در معنای لغوی به معنای «دستم را بگیر» است، اما در کاربرد کنایی برای استمداد، طلب هدایت، فریادرسی و دستگیری در شرایط سخت و لغزشگاهها استفاده میشود.
در فرهنگ عرفانی، این اصطلاح نمادی از عجز و تسلیم محض انسان در برابر پروردگار یا نیاز مرید به هدایت پیر و مرشد است. در اشعار کلاسیک، انسانِ سرگردان در وادی معرفت به نابینایی تشبیه میشود که در راه مانده و با فریادِ «خذ بیدی» طلب یاری میکند؛ همانطور که در شعر معروف عرفانی آمده است: «یا دَلیلاً لِمَنْ تَحَیَّرَ فیکْ / قَدْ تَحَیَّرْتُ فیکَ خُذْ بِیَدِی».