معنی
واژهٔ دِثار در اصل به معنای هرگونه پوشش بیرونی، جامهٔ رویی، روپوش، عبا یا پتو و لحافی است که انسان بر روی لباسهای دیگر یا هنگام خواب به دور خود میپیچد. این کلمه در معنای مجازی نیز به عنوان پناه، پوشش یا چیزی که وسیلهٔ مخفی کردن چیزی دیگر باشد به کار میرود.
یعنی چه
در اصطلاح لغوی، دثار به پوششی گفته میشود که برخلاف لباس زیرین، مستقیماً با پوست تن و موی بدن در تماس نیست، بلکه روی جامهٔ اصلی پوشیده میشود تا انسان را از سرما، غبار یا دید دیگران حفظ کند. این کلمه در متون ادبی و دینی در تقابل با واژهٔ «شِعار» (لباس زیرین) مطرح میشود.
مترادف
این کلمات در متون فارسی و عربی به عنوان هممعنی یا نزدیکترین واژهها به دثار استفاده میشوند.
متضاد
اصلیترین متضاد لغوی دثار، واژهٔ «شِعار» است که به لباس چسبیده به بدن گفته میشود. در معنای مجازی نیز برهنگی نقطهٔ مقابل آن است.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشهٔ سهحرفی (د-ث-ر) مشتق شدهاند و با مفاهیمی چون پوشاندن، جامه به خود پیچیدن و کهنه شدن مرتبط هستند.
ریشه
این واژه ریشه در زبان عربی کلاسیک دارد. معنای بنیادی ریشهٔ «د-ث-ر» پوشاندن، دربرگرفتن و همچنین کهنه و پوشیده شدن است. واژهٔ دثار اسم مصدر یا اسم ابزار از این ریشه به معنای «وسیلهٔ پوشاننده» است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، کلمهٔ دثار معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحان سوال با راهنمای «جامهٔ رویین»، «پوشش بیرونی» یا «ضد شعار» کاربرد دارد و کلمهای ۴ حرفی است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به سیاق متن، میتوان از معادلهایی که نشاندهندهٔ لباس بیرونی یا روانداز هستند استفاده کرد.
جمعبندی و توضیح کامل دثار
واژهٔ «دِثار» یک کلمهٔ فصیح عربی است که به زبان فارسی راه یافته و در ادبیات کلاسیک، عرفانی و متون دینی جایگاه ویژهای دارد. معنای دقیق و فیزیکی آن جامهٔ رویین، عبا، روپوش یا پتو و لحافی است که انسان روی لباسهای دیگرش میپوشد یا به دور خود میپیچد. این کلمه دقیقاً در نقطهٔ مقابل واژهٔ «شِعار» (به معنی لباس زیرین و چسبیده به پوست) قرار میگیرد.
اگرچه خود کلمهٔ دثار به طور مستقیم در قرآن نیامده، اما مشتق معروف آن در سورهٔ مدثر به صورت «يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ» (ای جامه به خود پیچیده) خطاب به پیامبر اسلام (ص) ذکر شده است. در احادیث و ادبیات عرفانی نیز این تقابل مفهومی کاربرد استعاری دارد؛ برای نمونه در حدیثی از پیامبر (ص)، یاران نزدیک و انصار به «شعار» (نزدیکترینها به جان) و سایر مردم به «دثار» (پوشش بیرونی و عامهٔ جامعه) تشبیه شدهاند.