یعنی چه
مرغ بالغ در زبان عمومی به پرندهای (بهویژه ماکیان خانگی) اطلاق میشود که مراحل رشد خود را به طور کامل سپری کرده، به سن باروری رسیده و توانایی تخمگذاری یا جفتگیری دارد. طبق تعریف مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی، این اصطلاح به پرندۀ مادۀ بالغ اهلی متعلق به سردۀ ماکیان ($Gallus$) و راستۀ ماکیانسانان گفته میشود که بیش از هجده ماه سن داشته باشد.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت [morġ-e bāleġ] است که از دو واژهٔ «مُرغ» (با ضمه م و سکون ر) و «بالِغ» (با کسره ل) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ دقیق برای عبارت «مرغ بالغ»، خودِ این ترکیب ۷ حرفی یا معادلهای آن مانند «ماکیان» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به مرغ خانگی بالغ و ماده بیشتر از واژه Hen استفاده میشود و کلمات کلیتر شامل Adult fowl و Mature chicken هستند.
به عربی
در زبان عربی برای ترجمه این مفهوم از ترکیب «دجاجة بالغة» استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل و سنتی، به مرغ خانگی ماده و بالغ «ماکیان» میگویند. در ادبیات کهن، واژه «مرغ» به معنای مطلق پرنده بوده و ریشه در پارسی میانه ($murw$) و اوستایی ($mərəγa$) دارد. واژه «بالغ» نیز ریشهای عربی دارد و به معنی رسنده به حد کمال است.
نماد چیست
در اسطورهها، فرهنگ عامه و نمادشناسی، مرغ بالغ خانگی (ماده) برخلاف خروس که نماد هوشیاری و غیرت است، به عنوان نماد باروری، مادرانگی، فداکاری، آرامش و رزق و روزی مداوم شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مرغ بالغ
ترکیب «مرغ بالغ» یک اصطلاح توصیفی متشکل از مضاف و صفت است که هم در گفتگوهای روزمره و هم در علوم دامی و کشاورزی کاربرد فراوانی دارد. این واژه به پرندگان مؤنث از راسته ماکیانسانان اشاره میکند که با گذر از دوران جوجگی و نیمچگی، به سن ۱۸ ماهگی و کمال جسمی رسیدهاند و توانایی تولید مثل و تخمگذاری دارند.
از نظر ریشهشناسی، این اصطلاح پیوندی میان زبان پارسی میانه (واژه مرغ) و زبان عربی (واژه بالغ) برقرار کرده است. اگرچه خودِ این ترکیب به صورت یکجا در متون کهن یا قرآن کریم دیده نمیشود، اما اجزای آن به صورت جداگانه با مفاهیمی نظیر پرنده (طیر) و رساننده یا نافذ (بالغ) در ادبیات و متون دینی به کار رفتهاند. در فرهنگ عامه نیز این پرنده جایگاهی مثبت داشته و همواره تداعیکننده برکت، صلحجویی و فداکاری مادرانه است.