یعنی چه
واژه «مفترس» در لغت به معنای درنده و شکارچی است. در زیستشناسی و طبیعت، به هر حیوان گوشتخواری که در زنجیره غذایی، حیوانات دیگر را برای بقا و تغذیه خود شکار میکند و میکشد، مفترس میگویند. این کلمه یک واژه کلاسیک و علمی است و به جنبه بقا و سلطه در حیات وحش اشاره دارد.
تلفظ
این واژه به صورت مُفتَرِس (به فتح میم و تاء، سکون فاء و کسر راء) تلفظ میشود.
در جدول
کلمه مفترس در جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان راهنما برای پاسخهای «درنده»، «شکارچی» یا «سبع» به کار میرود. خود کلمه مفترس دارای ۵ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی رایجترین معادل برای این واژه در نقش اسم Predator و در نقش صفت Predatory است.
به عربی
این کلمه خود ریشه عربی دارد و از باب افتعال (از ریشه فرس) ساخته شده است که در متنهای علمی و عامه عربی به وفور استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای اشاره به خوی درندگی حیوانات مفترس از واژه Yırtıcı استفاده میشود.
به فارسی
دقیقترین و آشناترین برگردانهای فارسی برای این واژه، کلمات «درنده» و «شکارگر» هستند که به خوبی مفهوم آسیب رساندن و تغذیه از صید را میرسانند.
جمعبندی و توضیح کامل مفترس
واژه «مفترس» یک اسم فاعل عربی از ریشه «فرس» به معنی شکستن گردن شکار است که به زبان فارسی راه یافته و بیشتر در ادبیات طبیعی، زیستشناسی و متون کهن استفاده میشود. این واژه به هر موجود زندهای اطلاق میشود که در رأس یا سطوح بالای زنجیره غذایی قرار دارد و با تکیه بر قدرت، تیزهوشی و ابزارهای طبیعی خود مانند چنگال و دندان، جانوران دیگر را شکار میکند.
در فرهنگ معین و عمید، این واژه مترادف با دد، سبع و جانوران گوشتخوارِ تیزچنگال نظیر شیر، پلنگ و عقاب دانسته شده است. مفترس در ادبیات منظوم و منثور فارسی نیز گاه به عنوان نمادی از قدرت بیرحمانه، سلطهگری و تلاش برای بقا در دنیای مادی به کار میرود.
نکته حائز اهمیت در واژهشناسی این کلمه، عدم ارتباط آن با واژگان قرآنی همظاهر مانند «مفترون» است؛ چرا که آنها از ریشه «فری» به معنای تهمت و دروغبافی هستند، در حالی که مفترس کاملاً به معنای درندگی و صیادی در حیات وحش اشاره دارد.