یعنی چه
نزول تدریجی به معنی پایین آمدن، فرستاده شدن یا آشکار شدن چیزی (بهویژه آیات کتابهای آسمانی یا فرامین) به صورت پراکنده، بخشبخش و بر حسب نیاز و وقوع حوادث در طول یک بازه زمانی مشخص است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب وصفی به صورت «نُزول» (نو زول) با ضمه روی نون و «تَدریجی» (تَد ری جی) با فتحِ تاء و سکونِ دال است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت خودِ «نزول تدریجی» با ۱۰ حرف است. همچنین واژههایی مانند «تنجیم» یا «تنزیل» نیز به عنوان معادلهای آن به کار میروند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مفهوم دینی بیشتر از ترکیب Gradual revelation (وحی تدریجی) استفاده میشود.
به عربی
در زبان و علوم قرآنی عربی، علاوه بر النزول التدریجی، از واژه «التنزیل» و اصطلاح «تنجیم» (بخشبخش کردن) استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای روان فارسی این ترکیب شامل «فرود گامبهگام»، «پایین آمدن بخشبخش» و «کاهش یا فرود پیدرپی» است. مترادفهای اصطلاحی آن نزول تفصیلی، تنجیم قرآن و تدرج نزول هستند. متضاد آن نیز «نزول دفعی» (یکباره) است. همخانوادههای نزول (نازل، منزل، تنزیل) و تدریجی (تدریج، درجه، درجات) میباشند.
در قرآن
خود این ترکیب عینا در قرآن نیامده، اما مفهوم آن در آیاتی چون آیه ۱۰۶ سوره اسراء (وَنَزَّلْنَاهُ تَنْزِیلًا) و آیه ۳۲ سوره فرقان آمده است که دلیل آن را تثبیت قلب پیامبر و خواندن با درنگ بر مردم بیان میکند.
جمعبندی و توضیح کامل نزول تدریجی
ترکیب وصفی «نزول تدریجی» یکی از اصطلاحات کلیدی و بنیادین در علوم قرآنی و کلام اسلامی است. این اصطلاح به روند فرستاده شدن آیات قرآن کریم به صورت پراکنده، گامبهگام و بر اساس نیازها، پرسشها و حوادث زمانه در طول ۲۳ سال دوران رسالت پیامبر اکرم (ص) اشاره دارد. ریشه این واژه از دو بخش عربی «نزل» به معنای فرود آمدن و «درج» به معنای پلهپله پیش رفتن تشکیل شده است.
در نقطه مقابل این مفهوم، «نزول دفعی» قرار دارد که به نزول یکپارچه و یکجای قرآن در شب قدر بر قلب پیامبر اشاره میکند. بر اساس آیات قرآن، حکمت اصلی این رویکرد تدریجی، آرامش بخشیدن و استوار ساختن قلب پیامبر اسلام (ص) در مواجهه با سختیهای دعوت، و همچنین فراهم کردن فرصت مناسب برای مردم جهت فهم، حفظ و اجرای دقیق قوانین و احکام الهی بوده است.