یعنی چه
طاعون عمواس به شیوع وسیع و مرگبار بیماری طاعون خیارکی در سالهای ۱۷ و ۱۸ هجری قمری (۶۳۸-۶۳۹ میلادی) در زمان خلافت عمر بن خطاب اشاره دارد. این بیماری در ابتدا در ارتش مسلمانان مستقر در شهر کوچک عمواس در نزدیکی بیتالمقدس بروز کرد و سپس سراسر منطقه شام را فرا گرفت که منجر به جان باختن بیش از ۲۵ هزار نفر شد.
تلفظ
تلفظ دقیق واژه دوم این ترکیب به دو صورت «عَمَواس» (با فتح عین و میم) یا «عَمْواس» (با فتح عین و سکون میم) در منابع تاریخی و لغوی ثبت شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت تاریخی «طاعون عمواس» است که دقیقاً از ۱۰ حرف تشکیل شده است. گاهی از آن با عنوان طاعون صدر اسلام یا طاعون شام نیز یاد میشود.
به انگلیسی
در منابع انگلیسی و تاریخنگاری بینالمللی، این واقعه تاریخی را با عبارات Plague of Amwas یا Plague of Emmaus میشناسند.
به فارسی
برگردان یا معادل رایج این عبارت در زبان فارسی همان «طاعون عمواس» است، اما در متون تاریخی به عنوان «طاعون شام» یا «طاعون صدر اسلام» نیز ترجمه و شناخته میشود.
در قرآن
در متن قرآن کریم صراحتاً نامی از «طاعون عمواس» یا واژه «طاعون» نیامده است؛ چرا که این رویداد سالها پس از رحلت پیامبر اسلام (ص) و نزول قرآن رخ داده است. با این حال، در برخی تفاسیر، واژه «رجز» (عذاب و بیماری) در آیات مربوط به اقوام گذشته، به طاعون تعبیر شده است.
نماد چیست
این رویداد در فرهنگ اسلامی نمادی از مرگ ناگهانی و ابتلای سخت جامعه است. همچنین طاعون عمواس به عنوان یک مبدأ و مستند فقهی مهم برای قوانین مربوط به قرنطینه، حفظ سلامت عمومی و عدم فرار از شهر آلوده به بیماریهای مسری شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل طاعون عمواس
طاعون عمواس یکی از سهمگینترین حوادث بهداشتی و اجتماعی در صدر اسلام بود که در سالهای ۱۷ و ۱۸ هجری قمری در سرزمین شام و فلسطین رخ داد. این بیماری باکتریایی و مهلک که از اردوگاه ارتش مسلمانان در دهکده عمواس آغاز شد، به سرعت گسترش یافت و جان هزاران نفر، از جمله فرماندهان نامدار و اصحاب سرشناس پیامبر مانند ابوعبیده جراح و معاذ بن جبل را گرفت.
این واقعه علاوه بر ابعاد گسترده انسانی و خسارات جانی، تأثیر عمیقی بر ساختار فقه اسلامی و حقوق پزشکی بر جای گذاشت. مواجهه مسلمانان با این بحران و دستورات صادر شده در آن زمان، پایهگذار مفاهیمی نظیر قرنطینه اجباری، ممنوعیت ورود و خروج به مناطق آلوده و چگونگی برخورد با بیماریهای واگیردار در جامعه اسلامی شد.