معنی
شکیبا صفت فاعلی از مصدر «شکیبیدن» است و به کسی متبادر میشود که در برابر نایابها، مصائب و ناملایمات روزگار از خود بردباری و متانت نشان میدهد.
یعنی چه
این واژه به ویژگی اخلاقی فردی اشاره دارد که میتواند احساسات و تکانههای خود را در شرایط بحرانی کنترل کرده و با آرامش و خونسردی منتظر زمان مناسب بماند.
متضاد
واژههایی که در نقطه مقابل شکیبایی قرار میگیرند، نشاندهنده کمطاقتی و عدم تحمل در مواجهه با شرایط دشوار یا زمانبر هستند.
ریشه
این واژه کاملاً ایرانی و پارسی است که از ریشه پهلوی škēb به معنای تحمل کردن، ایستادگی و پایمردی مشتق شده است.
در جدول
در طراحهای جداول کلمات متقاطع، واژه شکیبا به عنوان یک پاسخ دقیق ۵ حرفی برای راهنماهایی چون «صبور» یا «بردبار» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Patient رایجترین برگردان برای بیان مفهوم صبوری است و در زبان عربی نیز مفاهیمی چون صابر و حلیم با آن همپوشانی دارند.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات فارسی، «سنگ صبور» بالاترین مظهر شنیدن سختیهاست. همچنین گیاه صبر زرد به دلیل تلخی و مقاومت در بیابان، و شتر به خاطر توانایی بالا در تحمل تشنگی و سختی، از نمادهای این مفهوم هستند.
جمعبندی و توضیح کامل شکیبا
واژه شکیبا یکی از زیباترین و اصیلترین مفاهیم اخلاقی در فرهنگ و زبان پارسی است. این کلمه که ریشه در پهلوی ساسانی دارد، فراتر از یک واژه ساده، نشاندهنده فضیلتی انسانی یعنی خویشتنداری، پایداری و حفظ آرامش درون در مواجهه با طوفانهای زندگی است. فرد شکیبا کسی است که با تکیه بر نیروی اراده، زمان را به خدمت میگیرد و از شتابزدگیهای بیمورد پرهیز میکند.
اگرچه این واژه به صورت مستقیم در متن قرآن مجید به دلیل عربی بودن زبان آن نیامده است، اما معادلهای آن مانند صابرین و صبور بارها مورد ستایش قرار گرفتهاند که نشان از جایگاه والای این صفت در ادیان و مکاتب مختلف دارد. در ادبیات داستانی و نمادشناسی ایرانی نیز همواره مظاهری چون سنگ صبور برای تجسم عینی این واژه خلق شدهاند تا ارزش حیاتی ایستادگی در برابر ناملایمات را یادآور شوند.