یعنی چه
ویرانه به مکان یا سازهای گفته میشود که به دلیل گذشت زمان، جنگ، حوادث طبیعی یا رها شدن، بخش زیادی از آن تخریب شده و دیگر قابل سکونت یا بهرهبرداری نباشد. این واژه کاملاً ایرانی و پارسی است که در زبان پهلوی به صورت wīrān بوده و از ریشه باستانی vi-ra-na به معنی از هم پاشیده گرفته شده است.
مترادف
واژههای فوق نزدیکترین همپوشانی معنایی را با ویرانه دارند و در متون کهن و معاصر به جای آن به کار میروند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به کلماتی مانند جای خراب یا بنای ناآباد، کلمه ۶ حرفی «ویرانه» به کار میرود.
به انگلیسی
رایجترین معادلها برای توصیف یک بنا یا منطقه مخروبه در زبان انگلیسی کلمات Ruin و Ruins هستند.
به عربی
در زبان عربی واژه أطلال به ویژه در شعر و ادبیات برای اشاره به بقایای ویرانشده و خاطرهانگیز منازل به وفور استفاده میشود.
به ترکی
زبان ترکی علاوه بر واژه Harabe، عیناً واژه فارسی «ویرانه» را نیز به عنوان وامواژه در همین معنا به کار میبرد.
جمعبندی و توضیح کامل ویرانه
واژهٔ «ویرانه» ریشه در اعماق زبانهای ایرانی باستان دارد و مفهوم زمین یا بنایی را افاده میکند که ساختار آن از هم پاشیده و غیرقابل سکونت شده است. در فرهنگ عامه و ادبیات کلاسیک فارسی، این واژه صرفاً جنبه فیزیکی ندارد؛ بلکه نماد شومی، تنهایی و مسکنِ جغد تلقی میشود و در عین حال، مجاز از دنیا و مادیات فانی است.
از سوی دیگر، در ادبیات عرفانی به ویژه در اشعار بزرگان چون مولانا، حافظ و نظامی، ویرانه جایگاهی قدسی و نمادین دارد. بر اساس یک باور سنتی که گنجها را در ویرانهها پنهان میکردند، عارفان دلِ شکسته و وارسته از تعلقات مادی را به ویرانهای تشبیه میکنند که محل تجلی و کشف گنج معرفت الهی است.