یعنی چه
این ترکیب عطفی برای بیان اوج حقارت، زبونی و از دست رفتن آبرو و جایگاه اجتماعی به کار میرود. بخش اول آن (خواری) به معنای پست شدن و بخش دوم (خفت) به معنای سبک شدن و بیارزش شدن است. نکته مهم نگارشی این است که املای صحیح واژه اول «خواری» (از ریشه خوار به معنی پست) است و «خاری» غلط املایی رایج محسوب میشود.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت khārī va kheffat است. واژه خواری با واو معدوله (که نوشته شده اما خوانده نمیشود) و خفت با تشدید روی حرف فاء تلفظ میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف میتواند خودِ کلمه «خاری و خفت» (با شمارش ۸ حرف بدون احتساب فضا) یا مترادفهای آن مانند ذلت و پستی باشد.
به انگلیسی
برای انتقال این مفهوم در زبان انگلیسی از واژگانی که به از دست رفتن آبرو و احترام اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این مفهوم با واژههای ذلت، هوان و خِزی تعبیر میشود که در قرآن کریم نیز به آنها اشاره شده است.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج این عبارت در زبان فارسی شامل خواری، پستی، حقارت، زبونی، رسوایی و سرشکستگی است. همخانوادههای بخش فارسی آن شامل خوار، خوارداشت و خوارمایه هستند.
جمعبندی و توضیح کامل خاری و خفت
عبارت «خاری و خفت» که در اصل باید به صورت «خواری و خفت» نگاشته شود، یک ترکیب دوگانه فارسی-عربی است. واژه اول یعنی «خواری» ریشه در زبانهای باستانی ایران دارد و به معنای پستی و بیارزشی است؛ واژه دوم یعنی «خفت» از ریشه عربی (خفّة) به معنی سبکی و کموزنی گرفته شده که در اصطلاح به معنای کماعتباری و سبک شدن جایگاه شخص به کار میرود.
این اصطلاح در ادبیات و گفتگوهای روزمره برای توصیف شرایطی استفاده میشود که فرد یا گروهی عزت نفس، آبرو و جایگاه محترم خود را از دست داده و دچار سرافکندگی و زبونی شده باشند. در فرهنگ عامه، مفاهیمی چون گردن کج کردن یا خاک بر سر ریختن از نمادهای این حالت به شمار میروند.
در متون دینی و قرآن کریم نیز معادلهای عربی این اصطلاح مانند «الذلة» و «خزی» بارها برای توصیف عاقبت فرومایگان و گناهکاران در دنیا و آخرت استفاده شده است که بر اهمیت حفظ کرامت انسانی در برابر خواری تاکید دارد.