یعنی چه
شماطه به ابزار، زنگ یا سیستم مکانیکی درون ساعتهای رومیزی و دیواری گفته میشود که با کوک کردن فنر و عقربهها، در زمان مشخصی به صدا درمیآید تا فرد را از خواب بیدار کند یا زمان را یادآوری نماید.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت شَماطِه (با فتحه روی شین و میم) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه شماطه به عنوان پاسخ برای طراحانی که سوالاتی مانند «ساعت زنگدار» یا «بیدارباش قدیمی» مطرح میکنند، کاربرد دارد.
به انگلیسی
معادل اصلی آن در زبان انگلیسی برای ساعتهای زنگدار Alarm clock است. همچنین برای بخش زنگ یا آلارم آن از کلمه Alarm استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به ساعت زنگدار یا بیدارباش «مُنَبِّه» (به معنی آگاهکننده و بیدارکننده) میگویند.
به فارسی
معادلهای فارسی اصیل و رایج این کلمه شامل ساعت زنگدار، بیدارباش، هشداردهنده و زنگ ساعت است. این واژه اصالتاً از کلمه روسی (shum) به معنای صدا و هیاهو وارد فارسی شده است.
نماد چیست
در ادبیات، شعر و فرهنگ عامه، صدای شماطه یا خود آن نماد بیداری، آغاز تلاش روزانه، وقتشناسی و گاهی نماد قطعِ ناخوشایند و اجباری خواب شیرین شبانه است.
جمعبندی و توضیح کامل شماطه
واژه شماطه در زبان فارسی کاربرد نوستالژیک و اصیلی دارد و به سیستم زنگ و بیدارباش در ساعتهای مکانیکی قدیمی اشاره میکند. جالب است بدانید که این واژه ریشه فارسی یا عربی ندارد، بلکه از واژه روسی «شوم» به معنای سرصدا و هیاهو وارد زبان ما شده است.
نکته بسیار مهم در بررسی این کلمه، عدم خلط آن با واژه عربی «شماتت» است. شماتت به معنی شاد شدن از گرفتاری دشمن است و املای آن با «ت» میباشد، در حالی که شماطه به ابزار ساعت اشاره داشته و با «ط» نوشته میشود و این دو هیچ ارتباط معنایی و ریشهای با یکدیگر ندارند.