یعنی چه
این ترکیب از نظر لغوی به معنای عفو عالی، چشمپوشی کلان و بخشش بزرگوارانه از یک خطای سنگین است. همچنین در معنای عبور زمان، به سپری شدن بخش زیادی از وقت اشاره دارد. از نظر تاریخی و فرهنگی نیز «گذشت بزرگ» نام یک فیلم سینمایی قدیمی ایرانی محصول سال ۱۳۴۶ به کارگردانی ناصر ملکمطیعی است که با محوریت فداکاری و چشمپوشی ساخته شده است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت [gozasht-e bozorg] است که از اتصال مصوت مصدر مرخم «گذشت» به صفت «بزرگ» ساخته میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای این مدخل در جدول «گذشت بزرگ» با ۸ حرف است. از دیگر پاسخهای احتمالی و مرتبط میتوان به عفو جمیل یا اغماض اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن، از اصطلاحات فوق برای رساندن مفهوم بخشش بزرگوارانه استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی مفهوم این واژه با تعابیر قرآنی و فصیحی مانند الصفح الجمیل قرابت معنایی کاملی دارد.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای اشاره به این مرتبه از چشمپوشی و گذشت، از این ترکیبات استفاده میشود.
به فارسی
مترادفها و معادلهای دقیق فارسی این ترکیب شامل عفو جمیل، صفح پیشین، بخشش بزرگوارانه و اغماض کلان است. متضادهای آن نیز کینهتوزی، سختگیری، مچگیری و انتقام سخت میباشند. واژه «گذشت» ریشه در پارسی میانه (vi-guzashtan) دارد و «بزرگ» از واژه پهلوی wuzurg و پارسی باستان vazarka ریشه گرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل گذشت بزرگ
ترکیب «گذشت بزرگ» اگرچه یک مدخل رسمی یا اصطلاح ثابت در لغتنامههای کهن فارسی مانند دهخدا و معین نیست، اما به عنوان یک ترکیب توصیفی (صفت و موصوف) مفاهیم عمیقی چون عفو عالی، چشمپوشی کلان و ایثار را بازگو میکند. این مفهوم در فرهنگ دینی و قرآنی با تعبیر زیبای «الصَّفْح الجَمِيل» یعنی گذشتی نمادین، شایسته و بدون منت یا ملامت یاد شده است که نشان از اوج بزرگمنشی انسان دارد.
در فرهنگ عامه و نشانهشناسی، نمادهایی همچون «آغوش باز»، «باران» (که بدون تبعیض بر همگان میبارد) و «درخت سایهدار» برای تجسم این خصلت به کار میروند. علاوه بر این، این ترکیب در حافظه جمعی ایرانیان یادآور فیلمی کلاسیک محصول سال ۱۳۴۶ به کارگردانی ناصر ملکمطیعی نیز هست که دقیقاً بر مدار فداکاری و چشمپوشی از خطاهای سنگین داستانسرایی میکند.