معنی
واژهٔ عز در لغت به معنای دستنیافتنی بودن، ارجمندی، شرف، و گرانبهایی است. این کلمه به حالت یا صفتی اشاره دارد که در آن فرد یا مفهوم، دارای چنان جایگاه و احترامی است که دچار خواری و شکست نمیشود.
یعنی چه
در اصطلاح و کاربرد روزمره، عز به معنای داشتن آبرو، سربلندی و موقعیت اجتماعی و معنوی والایی است که مانع از ذلت و پستی انسان میشود.
مترادف
متضاد
هم خانواده
ریشه
این واژه وامواژهای عربی در زبان فارسی است که از ریشهٔ سهحرفی (ع-ز-ز) گرفته شده است. مفهوم پایه این ریشه در زبان عربی بر قدرت، استحکام، غلبه و نایاب بودن دلالت دارد.
جمله سازی
به انگلیسی
جمعبندی و توضیح کامل عز
واژهٔ «عز» (یا عزّ) یک مصدر اصیل عربی است که به طور گسترده وارد زبان و ادبیات فارسی شده است. این کلمه در اصل بر مفاهیمی چون قدرت، شکستناپذیری، نایاب بودن و غلبه دلالت دارد و در کاربرد فارسی خود بیشتر با مفاهیمی مثل آبرو، شرف، بزرگواری و ارجمندی پیوند خورده است. متضاد اصلی این واژه «ذل» یا همان خواری و پستی است.
در فرهنگ معنوی، عرفانی و متون دینی، عز به عنوان نماد بینیازی مطلق و جلال الهی شناخته میشود؛ همانطور که در قرآن کریم بارها به این ریشه اشاره شده و تاکید گردیده که تمام عزتها از آن خداوند است. همچنین صفتهای «عزیز» و «مُعِز» از همین ریشه و جزو اسماء الحسنی هستند.
در ادبیات کلاسیک فارسی نیز این واژه کاربرد فراوانی دارد. ترکیب معروف «عز و جاه» به نشانهٔ داشتن رتبه و مقام والای اجتماعی به کار میرود و عبارت «عز و جل» در ستایش پروردگار، نمونهای برجسته از حضور این کلمه در شاهکارهای ادبی همچون گلستان سعدی است.