معنی
بصائر در لغت به معنی بیناییهای دل و درک عمیق فکری و عقلانی است. این واژه به امور، شواهد و حقایقی اطلاق میشود که باعث آگاهی، شناخت فرامادی و تشخیص درست حق از باطل میگردند.
یعنی چه
این واژه مفهومِ داشتنِ دیدگاه عمیق و فراتر از ظاهر را میرساند. در اصطلاح، به نور معرفتی گفته میشود که قلب انسان را روشن میکند تا بتواند حقایق عالم را آنگونه که هست ببیند و در مسیر درست گام بردارد.
ریشه
ریشهٔ اصلی این واژه مادهٔ ثلاثی مجرد «بَصَرَ» است که با مفاهیمی چون دیدن، نگاه کردن، آگاهی و بینایی ارتباط دارد. مفرد این کلمه «بصیرت» است.
تلفظ
این کلمه با فتح ب، صاد کشیده (صا) و کسر همزه (ئِر) به صورت بَصَائِر تلفظ میشود که یک جمع تکسیر عربی است.
به عربی
این کلمه اصالتاً عربی است و در این زبان به عنوان جمع واژه «بصیرت» به کار میرود و به معنای دلایل قاطع، براهین و بینشهای قلبی است.
به فارسی
در زبان فارسی به عنوان معادلهای این واژه میتوان از کلماتی چون بینشها، آگاهیهای عمیق، براهین، شواهد روشن، چشمدل و داناییها استفاده کرد.
در قرآن
کلمه بصائر چند بار در قرآن کریم به کار رفته است. در آیه ۱۰۴ سوره انعام آمده: «قَدْ جَاءَكُمْ بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ» (بهراستی رهنمودها و دلایل روشن از جانب پروردگارتان برای شما آمده است). همچنین در آیه ۲۰ سوره جاثیه، قرآن خود را «بصائر للناس» (مایه بینش مردم) معرفی میکند. در سوره قصص نیز تورات اصلی با همین صفت یاد شده است.
جمعبندی و توضیح کامل بصائر
واژهٔ «بصائر» جمع تکسیر «بصیرت» و از ریشهٔ عربی «ب ص ر» است. این کلمه به معنای بینشها، آگاهیهای عمیق قلبی، دلایل روشن و براهینی است که به انسان قدرت تشخیص حق از باطل را میبخشد. در فرهنگ اسلامی و عرفانی، بصائر نماد چشمدل و نور معرفت الهی است که در مقابل ابصار (چشم سر و بینایی ظاهری) قرار میگیرد.
این واژه جایگاه ویژهای در قرآن کریم دارد و به عنوان یکی از اوصاف قرآن و کتابهای آسمانی ذکر شده است؛ چرا که آیات الهی مانند چراغی روشنگر، مایهٔ هدایت، بینایی دل و درک حقایق برای انسانهای اهل یقین هستند.