یعنی چه
خضر در لغت به معنای «سبز» یا «سبزپوش» است. بر اساس روایات اسلامی و باورهای عرفانی، او پیامبر یا بندهٔ صالحی است که با نوشیدن از چشمهٔ آب حیات به عمر جاودان دست یافته است. علت نامگذاری او این است که بر هر زمین خشکی که قدم میگذاشت یا نماز میخواند، آن زمین فوراً سبز و خرم میشد.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی معمولاً به صورت خِضْر (با کسرهٔ خ و سکون ض) تلفظ میشود، اما شکل اصلی عربی آن خَضِر (با فتحهٔ خ و کسرهٔ ض) است.
در جدول
در سؤالات جدول تقاطعی، عباراتی مانند «پیر فرخندهپی»، «یابنده چشمه حیات» یا «همسفر حضرت موسی» به خضر پیامبر اشاره دارند.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و دینپژوهی غربی، برای اشاره به این شخصیت از نگارش Khidr یا Al-Khidr استفاده میشود.
به عربی
ریشه این واژه عربی و از واژه «خضرت» به معنای سبزی و خرمی گرفته شده است.
در قرآن
نام حضرت خضر به صراحت در قرآن کریم ذکر نشده است. با این حال، بر اساس تفاسیر قاطع و روایات معتبر، او همان بندهٔ صالحی است که در سوره کهف (آیات ۶۰ تا ۸۲) به عنوان صاحب علم لدنی (دانش غیبی) معرفی شده و حضرت موسی (ع) برای یادگیری حکمتهای پنهانِ الهی با او همسفر میشود.
نماد چیست
در ادبیات فارسی و عرفان اسلامی (بهویژه در اشعار حافظ و مولانا)، خضر نماد رهبر الهی و مرشد کاملی است که سالکان را در ظلمات جهل دستگیری میکند. او همچنین مظهر برکت، نوزایی طبیعت، سرسبزی و عمر ابدی است.
جمعبندی و توضیح کامل خضر پیامبر
حضرت خضر یکی از برجستهترین و اسرارآمیزترین چهرههای فرهنگ اسلامی، قرآنی و عرفانی است. اگرچه نام او در متن قرآن به صراحت نیامده، اما داستان همراهی او با حضرت موسی در سوره کهف، او را به عنوان معلمی الهی با دانش غیبی (علم لدنی) تثبیت کرده است؛ کسی که کارهایش در ظاهر عجیب ولی در باطن بر اساس مصلحتهای پنهان است.
در ادبیات و باورهای عامیانه، خضر آمیخته با مفهوم جاودانگی است. او با یافتن و نوشیدن از «آب حیات» از مرگ رسته و به عنوان پیری زنده و فرخندهپی، مأمور راهنمایی گمشدگان و در راه ماندگان در بیابانها و تاریکیهاست. حضور او در هر مکان با برکت، آبادانی و سرسبزی همراه است که ریشه در معنای لغوی نام او نیز دارد.