یعنی چه
بیماری سل یک بیماری عفونی، واگیردار و بالقوه خطرناک است که توسط باکتری به نام مایکوباکتریوم توبرکلوزیس (یا باسیل کُخ) ایجاد میشود. این باکتری عمدتاً به ریهها حمله میکند اما میتواند اعضای دیگر بدن مثل استخوان، کلیه و مغز را نیز درگیر کند. نشانهٔ سنتی و تاریخی آن در قدیم، لاغری مفرط، سرفههای شدید و ضعف شدید بدن بوده است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «بیماری» (با تلفظ bīmārī) و «سِل» (با تلفظ sel و ریشهٔ عربی سَلّ) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ اصلی برای این عبارت خودِ «بیماری سل» با ۸ حرف است. همچنین در ادبیات و طب سنتی از واژههای «دق» و «تبِ لازم» و در پزشکی مدرن از «توبرکلوز» به عنوان پاسخ استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این بیماری Tuberculosis گفته میشود که در اصطلاحات پزشکی و گفتگوهای روزمره بیشتر به صورت مخفف یعنی TB کاربرد دارد.
به عربی
در زبان عربی با افزودن کلمه داء (به معنی بیماری) به ابتدای واژه، از اصطلاح «داء السل» برای اشاره به این بیماری عفونی استفاده میکنند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای اشاره به بیماری سل از واژهٔ Verem استفاده میشود که تلفظ آن به صورت «وَرَم» است.
نماد چیست
صلیب دو خطه (صلیب لورن - Cross of Lorraine) با رنگ سرخ، از سال ۱۹۰۲ میلادی به عنوان نماد رسمی مبارزهٔ جهانی علیه بیماری سل انتخاب شد و نشانهٔ پیکار با این بیماری است. همچنین در نشانهای بینالمللی سلامت، روبان قرمز دو لایه گاهی برای آگاهیبخشی بیماری سل (در کنار ایدز) استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل بیماری سل
بیماری سل یکی از قدیمیترین و چالشبرانگیزترین بیماریهای عفونی تاریخ بشر است که از طریق باکتری مایکوباکتریوم توبرکلوزیس (باسیل کخ) و مجاری تنفسی منتقل میشود. این واژه ریشهای عربی دارد و در لغت به معنای گدازنده و کاهنده است؛ چرا که در گذشته به دلیل نبود درمان قطعی، بدن بیماران به مرور زمان ضعیف و نحیف میشد و اصطلاحاً گوشت بدن آب میگردید. در ادبیات فارسی و طب سنتی نیز به همین دلیل به آن بیماری «دق» میگفتند.
با وجود اینکه سل عمدتاً با درگیر کردن ریهها و ایجاد سرفههای مزمن شناخته میشود، اما در صورت عدم درمان میتواند از طریق خون به سایر ارگانهای حیاتی بدن مانند استخوانها، مغز و کلیهها سرایت کند. خوشبختانه امروزه با پیشرفت پزشکی مدرن و کشف آنتیبیوتیکهای اختصاصی، این بیماری کاملاً قابل پیشگیری، کنترل و درمان است.
در فرهنگ جهانی، روبان قرمز و به ویژه صلیب دو خطه سرخ (صلیب لورن) به عنوان نمادهای همبستگی و مبارزه علیه این بیماری شناخته میشوند تا توجه جوامع را به اهمیت ریشهکنی کامل آن جلب کنند.