یعنی چه
متباعد در لغت به معنای دوریگزیننده و دور شونده از یکدیگر است. این واژه کلاسیک برای توصیف دو یا چند چیز، خط یا شخص به کار میرود که به مرور زمان یا در طول مسیر از هم فاصله میگیرند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با ضمه روی حرف میم، فتح روی تاء، الف کشیده بعد از باء و کسره زیر عین به صورت مُتَباعِد است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، پاسخ اصلی برای راهنمای «دور شونده از هم» واژه متباعد با ۶ حرف است. کلمات واگرا و بعید نیز به عنوان پاسخهای جایگزین کاربرد دارند.
به انگلیسی
در متون علمی و ریاضیات برای مفهوم واگرایی از واژه Divergent و در کاربردهای عمومی به معنای دوری از واژههای Distant یا Remote استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و در زبان مبدأ نیز به همین صورت یا به شکل کلماتی نظیر المنفرج و المتشعب برای بیان تباعد استفاده میشود.
به فارسی
نزدیکترین و دقیقترین معادلهای فارسی برای این واژه، اصطلاحات «واگرا» (به ویژه در علوم ریاضی و فیزیک) و «دور شونده» یا «فاصلهدار» در ادبیات عمومی هستند.
نماد چیست
واژه متباعد در ادبیات و عرفان نماد خاصی ندارد؛ اما در علوم هندسه و ریاضیات، پرتوهای واگرا یا بردارهای رو به بیرون که از یک مبدأ مشترک فاصله میگیرند، به عنوان نماد بصری تباعد شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل متباعد
واژه متباعد یک اسم فاعل از باب تفاعل در زبان عربی (از ریشه ب ع د) است که به معنای دوری گزیدن، دور شدن و ایجاد فاصله میان دو یا چند چیز به کار میرود. نقطه مقابل این کلمه، واژه «متقارب» به معنای نزدیکشونده یا همگرا است.
این کلمه گرچه در متن قرآن مجید به طور مستقیم به کار نرفته، اما در علوم قرآنی و به ویژه علم تجوید اهمیت بالایی دارد؛ جایی که به دو حرفی که مخرج تلفظ آنها در دهان و گلو فاصله زیادی از هم دارند (مانند ح و م)، حروف متباعدین میگویند. در دنیای ریاضیات و فیزیک نیز این واژه معادل مفهوم واگرایی (Divergence) است که خطوط یا مجموعههای رو به گسترش و فاصلهدار را توصیف میکند.