یعنی چه
یوحنای انجیلی ترکیبی است از نام خاص «یوحنا» (ریشه عبری به معنی خداوند حنان و مهربان است) و صفت «انجیلی». این لقب به این دلیل به او داده شده که بر اساس سنت مسیحی، وی نویسنده انجیل چهارم (انجیل یوحنا) در عهد جدید است. او از نزدیکترین حواریون به حضرت عیسی بوده و به دلیل عمق مفاهیم الهیاتی نوشتههایش، به یوحنای لاهوتی نیز معروف است.
تلفظ
واژه یوحنا با ضمه روی حرف «ی» و سکون روی «و» تلفظ میشود: [یُوحَنّا]. کلمه انجیلی نیز با کسره زیر الف و جیم خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به پرسشهایی چون «نویسنده انجیل چهارم»، «از حواریون مسیح» یا «یوحنای لاهوتی»، از این عبارت استفاده میشود که دقیقاً دوازده حرف دارد.
به انگلیسی
در زبانهای غربی از نام John برای یوحنا استفاده میشود و پسوند Evangelist دقیقاً معادل «انجیلی» (پیامآور/نویسنده انجیل) است.
به فارسی
از آنجا که یوحنا یک نام خاص با ریشه عبری (یوحانان) است، معادل مستقیم تککلمهای در فارسی ندارد؛ اما از نظر ریشهشناسی و معنایی میتوان آن را به «خداوند مهرآمیز است» یا «مشمول لطف الهی» برگردان کرد.
در قرآن
نام «یوحنا» به صورت صریح و مستقیم در متن قرآن نیامده است. با این حال، مفسران بزرگی مانند طبری و طبرسی در تفسیر آیات ۱۳ و ۱۴ سوره یس (داستان اصحاب القریه) ذکر کردهاند که وقتی خداوند دو رسول را به سوی شهری (انطاکیه) فرستاد، یکی از آن دو رسول «یوحنا» و دیگری «شمعون (پطرس)» بود. لازم به ذکر است پیامبری که در قرآن با نام «یحیی» آمده، یحیی تعمیددهنده است و نباید با یوحنای انجیلی اشتباه شود، هرچند که این دو نام در ریشه عبری با هم همخانواده هستند.
نماد چیست
در سنت و هنر مسیحی، بر اساس رویاهای مکاشفه یوحنا و حزقیال نبی درباره چهار موجود زنده، برای هر یک از نویسندگان چهار انجیل یک نماد حیوانی در نظر گرفته شده است. نماد یوحنای انجیلی «عقاب» است؛ زیرا اعتقاد بر این است که انجیل او با نگاهی بسیار بلندمرتبه، عمیق و لاهوتی آغاز میشود و مانند عقاب به اوج آسمانِ معرفت و الهیات پرواز میکند.
جمعبندی و توضیح کامل یوحنای انجیلی
یوحنای انجیلی (یا یوحنای رسول و لاهوتی) یکی از برجستهترین و تاثیرگذارترین چهرههای صدر مسیحیت و از حواریون نزدیک حضرت عیسی (ع) است. نام او ریشه در زبان عبری دارد و به معنای «خداوند حنان و مهربان است» میباشد. شهرت ویژه او به دلیل نگارش انجیل چهارم و کتاب مکاشفات در عهد جدید است که لحنی متمایز، شهودی و سرشار از مفاهیم عمیق فلسفی و الهیاتی دارد.
در فرهنگ اسلامی و تفاسیر قرآنی، اگرچه نام او به طور مستقیم در کتاب مقدس مسلمانان ذکر نشده، اما مفسران برجسته او را همان فرستادهای میدانند که همراه با شمعون صفا (پطرس) برای هدایت مردم انطاکیه مامور شد. در هنر و نمادشناسی مذهبی، او را همواره با نماد عقاب ترسیم میکنند که اشارهای به طیران اندیشه و اوجگیری الهیات او دارد.