یعنی چه
تبری در لغت به معنی خلاصی، فاصلهگیری و گسستن پیوند از چیزی یا کسی است که همنشینی و همراهی با آن ناپسند و مذموم است. در بافت دینی و عقیدتی، این واژه به اعلام برائت قلبی و عملی از ستمگران، باطل و دشمنان حقیقت اشاره دارد.
مترادف
واژههای فوق همگی مفهوم قطع رابطه، بیزاریجویی و گسستن پیوندهای مادی یا معنوی از امر ناپسند را میرسانند.
متضاد
مهمترین متضاد عقیدتی و کلامی این واژه «تولی» (به معنی دوستداری و پذیرش سرپرستی اولیای الهی) است که همواره در کنار تبری مطرح میشود.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سهحرفی عربی (ب - ر - ء) مشتق شدهاند که مفهوم اصلی آن پاک شدن و دوری از عیب، گناه یا بیماری است.
ریشه
این واژه از زبان عربی وارد فارسی شده است. صورت فصیح عربی آن «التبرُّؤ» (مصدر باب تفعل) است و در معنای اصلی خود به جدا شدن، خلاصی یافتن و فاصله گرفتن از یک امر ناپسند دلالت دارد. توجه شود که این واژه نباید با صفت نسبی «تَبَری» (منسوب به تبرستان) یا ابزار «تبر» اشتباه گرفته شود.
جمله سازی
تلفظ
این واژه با فتح ت، فتح ب و تشدید روی راءِ مکسور تلفظ میشود.
در قرآن
ریشه «برء / تبرأ» بارها در قرآن کریم برای مفهوم بیزاری بهکار رفته است. برای نمونه در آیه ۱۱۴ سوره توبه درباره حضرت ابراهیم (ع) آمده است که وقتی دشمنی سرپرستش با خدا آشکار شد، از او بیزاری جست (تَبَرَّأَ مِنْهُ). همچنین در آیه ۱۶۶ سوره بقره، صحنه قیامت توصیف شده که در آن رهبران گمراه از پیروان خود تبری میجویند.
جمعبندی و توضیح کامل تبری
واژهٔ «تبری» یک مفهوم کلیدی در فرهنگ، کلام و ادبیات اسلامی است که به معنای بیزاری جستن، دوریگزینی و اعلام برائت صریح از باطل، ستم و ناپاکیهاست. این کلمه ریشه در زبان عربی دارد و از مصدر باب تفعل ساخته شده است که در اصلِ لغت به معنای خلاصی و پاک شدن از یک عیب یا وابستگی است.
در مذهب تشیع، تبری در کنار «تولی» (دوستی و ولایتپذیری حق) به عنوان یکی از فروع دین شناخته میشود و نقشی نمادین به عنوان سپر دفاعی عقیده و مرزبندی مشخص میان حق و باطل دارد. قرآن کریم نیز در آیات متعددی این مفهوم را مایه آزادگی مؤمنان و گسستن پیوند از دشمنان خدا توصیف کرده است.