یعنی چه
توبیخ در لغت به معنای سرزنش کردن شدید و ملامت نمودن است. در اصطلاح عرفی و اداری، به معنای اخطار رسمی، تنبیه اخلاقی یا واکنشی تنبیهی و گفتاری است که به منظور اصلاح رفتار خطاکار و یادآوری اشتباهات به او انجام میشود.
ریشه
این واژه اسم مصدر عربی است که از ماده ثلاثی مجرد «وبخ» (به معنی سرزنش) به باب تفعیل رفته و به صورت «توبیخ» به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح تاء و سکون واو به صورت (تَوْ) و کسر باء کشیده به صورت (بیخ) است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، واژه توبیخ معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «سرزنش شدید»، «ملامت کردن» یا «نکوهش رسمی» کاربرد دارد و کلمهای ۵ حرفی است.
به انگلیسی
برای برگردان این واژه به زبان انگلیسی، بسته به میزان رسمی بودن موقعیت، از واژههای reprimand (بیشتر در محیطهای اداری و رسمی) یا rebuke و blame استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی علاوه بر خود کلمه توبیخ، واژههای تانیب و لوم نیز به عنوان معادلهای دقیق برای رساندن مفهوم ملامت و سرزنش کاربرد فراوان دارند.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایج فارسی برای این واژه شامل سرزنش، نکوهش و ملامت است. در متون قدیمیتر یا کاربردهای کنایهای، از واژههایی مانند گوشمالی یا خردهگیری نیز استفاده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل توبیخ
واژه توبیخ یک مفهوم رفتاری و اخلاقی را در بر میگیرد که به معنای بازخواست، ملامت و سرزنش شدید فرد خطاکار است. این واژه در روابط اجتماعی به عنوان یک ابزار بازدارنده و تنبیه اخلاقی شناخته میشود که مرز میان خطا و اصلاح رفتار را مشخص میکند و هدف آن آگاه کردن فرد از اشتباه خود است.
در محیطهای اداری و سازمانی، توبیخ بار حقوقی و انضباطی مشخصی دارد و معمولاً به عنوان یک درج در پرونده یا اخطار رسمی به کار میرود که با کلماتی مانند تشویق، تحسین و تقدیر در تضاد کامل است. اگرچه خود واژه توبیخ در متن قرآن نیامده، اما مفهوم آن در قالب پرسشهای ملامتگرانه (استفهام توبیخی) برای آگاهیبخشی به انسانها به کار رفته است.