یعنی چه
مد تعظیم یا مد مبالغه، یکی از قواعد تجوید در قرائت قرآن است. این قاعده زمانی اجرا میشود که قاری هنگام خواندن عبارات توحیدی (مانند لا إله إلا الله)، صدای حرف الف را در کلمه «لا» بیش از حد معمول (معمولاً به اندازه ۴ حرکت) میکشد. هدف از این کار، تعظیم و بزرگداشت خداوند و مبالغه در نفی هرگونه شریک برای اوست؛ حتی قاریانی که در حالت عادی این نوع مد (منفصل) را کوتاه میخوانند، در این مورد خاص آن را امتداد میدهند.
تلفظ
این عبارت از دو واژه عربی ترکیب شده است: «مَدّ» با تشدید روی حرف دال و «تَعظیم» با سکون روی حرف عین و خاء مکسور.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این اصطلاح تجویدی ۷ حرفی، خودِ «مد تعظیم» است. اصطلاح مترادف آن «مد مبالغه» نام دارد.
به انگلیسی
در منابع انگلیسیزبان آموزش تجوید، از این مفهوم با عناوین تخصصی یاد میشود که مفهوم اصطلاحی بزرگداشت و کشش صوت را منتقل میکنند.
به فارسی
ریشه این اصطلاح کاملاً عربی است. واژه «مَدّ» از ریشه (م-د-د) به معنی کشیدن و امتداد دادن است و همخانوادههای آن ممتد، تمدید و امتداد هستند. واژه «تعظیم» از ریشه (ع-ظ-م) به معنی بزرگداشت است و با کلمات عظمت، عظیم، معظم و عظم همخانواده است. معادل مستقیم و یککلمهای در فارسی اصیل ندارد و به عنوان یک اصطلاح فنی دینی شناخته میشود.
در قرآن
این قاعده مخصوص عباراتی است که به نفی شریک و اثبات توحید میپردازند. عبارت «لا اله الا هو» در ۳۰ موضع و عبارت «لا اله الا الله» در ۲ موضع از قرآن کریم آمده است (مانند آیه ۱۹ سوره محمد و آیةالکرسی در سوره بقره) که قاریان این مد را در آنها رعایت میکنند.
نماد چیست
در رسمالخط قرآنی (مصاحف شریف)، برای راهنمایی قاری، یک علامت موجیشکل کوچک (~) بر روی الف کلمه «لا» در عبارات توحیدی قرار داده میشود تا نشاندهنده لزوم کشش صوت باشد.
جمعبندی و توضیح کامل مد تعظیم
مد تعظیم که به آن مد مبالغه نیز گفته میشود، یکی از ظرافتهای معنایی و آوایی در علم تجوید و قرائت قرآن کریم است. این قاعده به قاری اجازه میدهد تا با کشیدن صدای حرف الف در کلمه «لا» در عبارات توحیدی مانند «لا إله إلا الله»، اهمیت توحید و یکتاپرستی را در ذهن شنونده برجسته کند. میزان این کشش معمولاً ۴ حرکت است و هدف اصلی آن مبالغه در نفی شریک برای پروردگار و بزرگداشت مقام الهی است.
این اصطلاح از دو واژه عربی «مد» (کشیدن) و «تعظیم» (بزرگداشت) ساخته شده است و نماد آن در قرآنهای چاپی، همان علامت موجیشکل معروفِ مد روی کلمه «لآ» است. این قاعده در بیش از ۳۲ موضع از قرآن مجید که عبارات خالص توحیدی در آنها به کار رفته، قابل اجراست و به زیبایی و تأثیرگذاری قرائت میافزاید.