یعنی چه
در لغتنامههای کهن زبان فارسی مانند دهخدا، آنندراج و برهان قاطع، واژهٔ کالمه به عنوان صفتی برای توصیف زنی به کار رفته است که همسرش فوت کرده یا طلاق گرفته باشد (بیوه). همچنین به هر زنی که باکره نباشد نیز اطلاق میشود.
تلفظ
این واژه به صورت فتح لام (لَ) یا کسر لام (لِ) در متون کهن ضبط شده است، اما تلفظ رایجتر آن به صورت کالِمه (kāleme) است.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان راهنمای ۵ حرفی برای پاسخهای «بیوه» یا «ثیب» استفاده میشود.
به عربی
با توجه به بافت معنایی، واژههای ثیب و ارمله دقیقترین برگردانهای عربی برای واژهٔ کالمه هستند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی و آذربایجانی، رایجترین واژه برای اشاره به شخص بیوه (زن یا مرد)، کلمهٔ Dul است.
به فارسی
برابرهای فارسی اصیل و امروزی این واژه شامل «بیوه» و «شویمرده» است. شکل دیگر خود این واژه در اشعار دری کهن به صورت «کالم» نیز ضبط شده است.
نماد چیست
بررسی منابع اساطیری و فرهنگ عامه نشان میدهد که واژهٔ کالمه حامل نماد، مظهر یا نشانهٔ خاصی نیست و صرفاً یک واژهٔ توصیفی و لغوی در زبان فارسی دری بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل کالمه
واژهٔ «کالمه» یک صفت کهن و اصیل در زبان فارسی دری است که در فرهنگهای لغت ارزشمندی چون دهخدا، برهان قاطع و آنندراج به تفضیل معنا شده است. این واژه در گذشته برای اشاره به زن بیوه (شویمرده) یا زنی که دوشیزه نباشد (ثیب) به کار میرفته و ریشه در ادبیات کلاسیک فارسی دارد.
اگرچه این کلمه امروزه در گفتار روزمره و زبان معاصر فارسی کاربرد خود را از دست داده و جای خود را به واژههای مستعملی نظیر «بیوه» داده است، اما کماکان در ادبیات کهن و اشعار شاعرانی چون ملامظهر و طیان به چشم میخورد. همچنین شناخت آن برای حل جدول کلمات متقاطع و درک متون کهن اهمیت دارد.