یعنی چه
دیوان بیتالمال به مجموعهای از دفاتر، اسناد و سازمان اداری گفته میشد که وظیفه داشت وجوه عمومی شامل زکات، خراج، جزیه و سایر منابع مالی را ثبت کرده و طبق موازین شرعی برای مصارف عمومی جامعه هزینه کند.
تلفظ
این عبارت به صورت «دیوانِ بِیتُالمال» تلفظ میشود.
در جدول
به عنوان پاسخ در جدول، این عبارت شامل ۱۳ حرف است.
به انگلیسی
معادل دقیق تاریخی آن Bureau of the Public Treasury است.
به فارسی
در ادبیات سیاسی و اداری ایران، معادلهای «خزانه کل»، «وزارت دارایی» یا «دیوان محاسبات» برای این مفهوم به کار میرود.
در قرآن
خود عبارت «دیوان بیتالمال» در قرآن نیامده است، اما مفاهیم مرتبط با آن در آیات ۱ و ۴۱ سوره انفال (در باب غنایم) و آیه ۷ سوره حشر (در باب مصارف فیء) به تفصیل بیان شده است.
نماد چیست
این مفهوم نماد مدیریت عادلانه ثروت عمومی و رعایت حقالناس در حکومت اسلامی است و به ویژه با سیره عملی حضرت علی (ع) در رعایت دقیق حساب و کتاب اموال عمومی گره خورده است.
جمعبندی و توضیح کامل دیوان بیت المال
دیوان بیتالمال در تاریخ اسلام، سنگبنای نظام اداری و مالی دولت بود که برای نخستین بار ساختاری نظاممند به مدیریت درآمدهای عمومی بخشید. این نهاد نه تنها وظیفه ثبت و ضبط مالیاتها و منابع درآمدی را بر عهده داشت، بلکه به عنوان نهادی ناظر بر توزیع عادلانه ثروت، نقشی حیاتی در رفاه عمومی ایفا میکرد.
از نظر تاریخی، این سیستم با بهرهگیری از الگوهای پیشرفته تمدنهای همجوار و ترکیب آن با موازین اخلاقی و فقهی اسلام شکل گرفت و امروزه به عنوان نمادی از شفافیت مالی و مسئولیتپذیری حاکمیت در قبال اموال مردم شناخته میشود.