یعنی چه
خشیت الهی، ترسی معمولی یا ناشی از ضعف و زبونی نیست؛ بلکه حالت و کیفیتی قلبی است که از شناخت عمیق و آگاهی نسبت به جلال، ابهت و بینیازی خداوند متعال سرچشمه میگیرد. در این حالت، انسان با درک عظمت آفریدگار و تقصیر خود در بندگی، دچار هراسی توأم با احترام و تکریم میشود.
تلفظ
واژه «خَشیت» با فتح خاء، سکون شین و فتح یاء تلفظ میشود و در ترکیب با «الهی»، به صورت مضاف و مضافالیه خوانده میشود: خَشْیَتِ اِلهی.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «ترس آمیخته با تعظیم از خدا» یا «خداترسی عالمانه»، عبارت ۸ حرفی «خشیت الهی» مد نظر است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی متناسب با سیاق مذهبی یا فلسفی، از اصطلاحات فوق برای رساندن مفهوم دقیق خشیت بهره میبرند.
به عربی
ریشه این واژه عربی است و در زبان مبدأ نیز به همین صورت یا در قالب عبارات تفسیری مشابه به کار میرود.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق و روان برای این عبارت شامل «خداترسی عالمانه»، «بیم آمیخته با بزرگداشت»، «وجل» و «رَهبت» است که تفاوت آن را با ترس عادی روشن میسازد.
در قرآن
ماده لغوی «خشی» ۴۸ بار در قرآن کریم تکرار شده است. شاخصترین آیه در این باره، آیه ۲۸ سوره فاطر است: «إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ»؛ یعنی تنها بندگان دانا و بافضیلت خداوند هستند که به مقام خشیت واقعی دست مییابند. مفسران معتقدند «خوف» ترسی غریزی از عذاب است، اما «خشیت» مختص کسانی است که به مقام معرفت شهودی رسیدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل خشیت الهی
خشیت الهی یکی از عالیترین فضایل اخلاقی و مقامات عرفانی در تفکر اسلامی است که مرز روحی مشخصی با ترسهای معمولی دارد. بر خلاف خوف معمولی که ناشی از ضعف یا احتمال آسیب مادی است، خشیت از شناخت عمیق، درک عظمت بیکران پروردگار و آگاهی به کوتاهیهای انسان در پیشگاه الهی برمیخیزد؛ به همین دلیل است که در لغتشناسی قرآنی، این حالت منحصراً به دانشمندان و عالمان حقیقی نسبت داده شده است.
در متون دینی و عرفانی، نماد عینی خشیت در قلب انسان، فروتنی عمیق و لرزهای مخلصانه است که بر اندام میافتد. نمود تکوینی آن نیز در آیه ۲۱ سوره حشر توصیف شده که چگونه کوهها با آن همه صلابت، در صورت نزول قرآن از ابهت و خشیت الهی متلاشی و از هم پاشیده میشدند؛ امری که نشاندهنده عظمت خیرهکننده این حقیقت معنوی است.