یعنی چه
واژه «یتبین» (یَتَبَیَّنُ) یک فعل مضارع عربی از ریشه «ب-ی-ن» و از باب تفعّل است که در متون فارسی و اسلامی کاربرد دارد. این کلمه به معنای هویدا شدن یک امر، مشخص شدن حقیقت و از بین رفتن ابهام و تاریکی به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت یَتَبَیَّنُ (یا یَتَبَیَّن) با تشدید روی حرف «ی» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و حل معما، پاسخی که برای معنای «آشکار میشود» یا فعل مضارع عربی مربوطه خواسته میشود، واژه ۵ حرفی «یتبین» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم این واژه از عباراتی که به آشکار شدن و واضح شدن اشاره دارند، استفاده میشود.
به عربی
این کلمه خود ساختار عربی دارد و مترادفهای هممعنی آن در این زبان شامل افعالی چون یتضح و یظهر است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل افعالی نظیر «آشکار میشود»، «روشن میگردد» و «پدیدار میشود» است که در متون ادبی و دینی کاربرد دارد.
در قرآن
مشهورترین کاربرد این کلمه در قرآن کریم در آیه ۱۸۷ سوره بقره (آیه روزه) آمده است: «حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطُ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ» که به معنای آشکار شدن رشته سپید صبح از رشته سیاه شب برای تشخیص وقت سحر و روزه است. همچنین مشتقات دیگر آن مانند «تبینوا» در سوره حجرات بر تحقیق و بررسی اخبار تاکید دارد.
جمعبندی و توضیح کامل یتبین
واژه «یتبین» در اصل یک فعل مضارع از ریشه ثلاثی مجرد «ب-ی-ن» در زبان عربی است که به باب تفعّل رفته و در متون اسلامی، فقهی و ادبیات فارسی کاربرد یافته است. مفهوم ریشهای این کلمه بر مدار روشنایی، وضوح، جدایی حق از باطل و از بین رفتن هرگونه ابهام و پوشیدگی میچرخد.
این کلمه در فرهنگ قرآنی جایگاه ویژهای دارد و به عنوان نمادی از روشن شدن حقیقت، رسیدن به یقین و مرز میان تاریکی و سپیدهدم شناخته میشود. استفاده از مشتقات این ریشه همواره یادآور لزوم دقت، تحقیق و پرهیز از شتابزدگی در قضاوتهاست.