یعنی چه
ابطاء در لغت به معنای آهستگی کردن، پس انداختن کار، کاهلی و سستی در سرعت یا انجام یک عمل است. این واژه زمانی به کار میرود که کاری با سرعت مطلوب پیش نرود و دچار تعلل شود.
تلفظ
این کلمه به صورت اِبطاء (مصدر باب افعال از ریشه بطأ) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی نظیر تأخیر، درنگ، تعویق و آهستگی به عنوان پاسخ یا راهنمای این واژه پنجحرفی به کار میروند.
به انگلیسی
برای رساندن مفهوم ابطاء در زبان انگلیسی بسته به موقعیت متن، از واژههای مرتبط با حوزه زمان و سرعت استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و مصدر باب افعال از ریشه (ب ط أ) است و در متون عربی نیز به همین معنا به کار میرود.
به فارسی
برابرهای اصیل فارسی این واژه شامل دیرکرد، پسانداختن کار، کاهلی، درنگ، آهستگی و کُندکاری است.
در قرآن
خود واژه مصدری «إبطاء» در قرآن نیامده است، اما مشتق فعلی آن از این ریشه در آیه ۷۲ سوره نساء («وَإِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ») در توصیف منافقان و افراد سستارادهای که در رفتن به جهاد تعلل و کندی میکنند، به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل ابطاء
واژه «ابطاء» یک مصدر عربی از ریشه (ب ط أ) است که وارد زبان و ادبیات فارسی شده و معنای آن پیرامون مفاهیمی چون کندی، درنگ، تأخیر و تعویق در کارها میچرخد. این کلمه در متون کهن فارسی و ادعیه مذهبی (مانند فرازهایی از دعای کمیل در اشاره به تأخیر استجابت یا سستی در عمل) کاربرد فراوانی دارد.
در ساختار زبان، این واژه متضاد کلماتی مانند اسراع (شتاب گرفتن) و تعجیل است و همخانوادههای آن مثل بطیء (کُند) نیز در زبان فارسی به کار میروند. در کاربردهای قرآنی و استعاری نیز این مفهوم معمولاً به عنوان نمادی از تنبلی، عقبماندن از جریان عمل و ضعف اراده شناخته میشود.