یعنی چه
«قبه سلسله» (قبة السلسلة) نام یک سازه کوچک، هشتضلعی و گنبددار در بخش شرقی قبةالصخره درون محوطه حرم شریف (مسجدالاقصی) در بیتالمقدس است. این بنای مذهبی و تاریخی در دوره امویان و به دستور عبدالملک بن مروان ساخته شده و از شاهکارهای معماری اسلامی به شمار میرود.
تلفظ
این عبارت ترکیبی به صورت «قُبَّه» (با ضمه قاف و تشدید باء) و «سِلْسِلَه» (با کسر سین اول و دوم) خوانده میشود که در زبان عربی به صورت اضافه «قُبَّةُ السِّلْسِلَة» تلفظ میگردد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این مدخل با توجه به تعداد حروف خواسته شده میتواند «قبه سلسله» (۸ حرف) یا معادل فارسی آن یعنی «گنبد زنجیر» (۹ حرف) باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این بنای تاریخی از عبارت «Dome of the Chain» استفاده میشود که ترجمه تحتاللفظی همان گنبد زنجیر است.
به عربی
نام اصلی و عربی این بنا «قُبَّة السِّلْسِلَة» است که از دو واژه قبة (گنبد) و السلسلة (زنجیر) تشکیل شده است.
به فارسی
معادل دقیق و ترجمه فارسی این عبارت ترکیبی، «گنبد زنجیر» یا «گنبد زنجیره» است که به ویژگی ظاهری و روایات تسمیه آن اشاره دارد.
نماد چیست
در باورها و روایات عامیانه تاریخی، این بنا نماد عدالت و حقیقت بوده است؛ چرا که گفته میشد زنجیری از مرکز آن آویزان بوده و تنها افراد راستگو میتوانستند آن را لمس کنند. در مفاهیم معماری اسلامی نیز این بنا نشانهای از قدسیت فضا، مرکزیت معنوی و همچنین یک مدل آزمایشگاهی مینیاتوری برای ساخت گنبد بزرگترِ قبةالصخره بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل قبه سلسله
عبارت «قبه سلسله» یک واژه عام در زبان فارسی نیست، بلکه یک اسم خاص جغرافیایی و معماری است که به بنایی کوچک و چندضلعی در محوطه حرم شریف (مسجدالاقصی) در بیتالمقدس اشاره دارد. این بنا در دوره خلافت اموی و به دستور عبدالملک بن مروان ساخته شده و از نظر معماری، نمونهای مینیاتوری و پیشدرآمدی برای ساخت بنای عظیم قبةالصخره محسوب میشود.
از نظر لغوی، این ترکیب از دو واژه عربی «قبه» به معنای گنبد و «سلسله» به معنای زنجیر ساخته شده و وجه تسمیه آن به روایات و افسانههای محلی بازمیگردد که ادعا میکردند زنجیری نمادین برای سنجش حق و باطل یا عدالت در میان آن آویخته بوده است. این واژه به صورت ترکیبی در قرآن نیامده، اما کلمات سازنده آن به تنهایی در متن قرآن کاربرد داشتهاند.
در مجموع، قبه سلسله یا همان گنبد زنجیر، یکی از قدیمیترین و زیباترین بناهای موجود در مجموعه مسجدالاقصی است که ارزش تاریخی، مذهبی و معماری بسیار بالایی در جهان اسلام دارد.