یعنی چه
این عبارت در متون فقهی و حقوقی به دو صورت معنا میشود؛ اول در شکل اصیل خود (بريءُ الدَّم) به معنی کسی که مرتکب قتل نشده، دستش به خون کسی آلوده نیست و خونش محترم است (محقونالدم). دوم، در بسیاری از موارد به عنوان اشتباه شنیداری یا نوشتاری از اصطلاح رایج «بریالذمه» به کار میرود که به معنای فارغ شدن از مسئولیت، بدهی، دین یا تعهد اخلاقی و مالی است.
تلفظ
تلفظ این واژه در زبان فارسی به صورت «بَری اِد دَم» یا بر اساس قواعد عربی «بَریءُ الدَّم» (barī' ud-dam) روانپذیری دارد.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، عبارت «بری الدم» دقیقاً ۷ حرف دارد. اگر منظور طراح معافیت از دین باشد و فضای جدول ۸ حرفی باشد، واژه «بری الذمه» مد نظر است.
به انگلیسی
بسته به اینکه منظور بیگناهی از جنایت باشد یا معافیت از تعهد، از معادلهای فوق استفاده میشود.
به عربی
ترکیب اصلی از ساختار صفت مشبهه و مضافالیه عربی وام گرفته شده است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای مفهوم اول از Masum و برای مفهوم دوم از واژگان مربوط به رفع تعهد استفاده میگردد.
به فارسی
بهترین برگردانهای فارسی برای این واژه شامل بیگناه، پاکدست، دور از جنایت، و در وجه دوم آن تبرئهشده، پاک از دین و معاف است.
جمعبندی و توضیح کامل بری الدم
عبارت «بری الدم» یک ترکیب توصیفی مأخوذ از زبان عربی است که در متون فقهی، حقوقی و ادبی به معنای فردی به کار میرود که مرتکب قتل نشده، دستش به خون کسی آلوده نیست و در نتیجه خونش محترم است (در مقابل مهدورالدم). این واژه کاربرد مستقل گستردهای در لغتنامههای شاخص فارسی ندارد اما در اصطلاحات تخصصی حقوق اسلامی معنای روشنی دارد.
از سوی دیگر، در بسامد بالای زبان روزمره و نگارشهای عمومی، این عبارت به احتمال بسیار زیاد یک خطای نوشتاری یا شنیداری از اصطلاح بسیار رایج و معتبر «بریالذمه» (بريء الذمة) است. بریالذمه به کسی گفته میشود که تعهد، دین، بدهی یا مسئولیت اخلاقی و قانونی خود را به پایان رسانده و از آن معاف یا مبرّا شده است.
بنابراین هنگام مواجهه با این واژه در متون یا جداول، باید به بافتار آن توجه کرد؛ اگر صحبت از جنایت و خونخواهی است، معنای اول (پاکدست) و اگر صحبت از حسابوکتاب، امور مالی یا تعهدات کاری است، معنای دوم (فارغالذمه) اولویت دارد.