یعنی چه
این عبارت یک ترکیب تشبیهی و کنایی در زبان فارسی است. بسته به موقعیت، به فردی بسیار آلوده، شکمپرست و حریص، یا کسی که مثل «خوک تیرخورده» بسیار خشمگین و بدخلق است اشاره دارد. همچنین طبق لغتنامه دهخدا، عبارت «مثل خوک سر را پایین انداخته و میرود» کنایه از بیتوجهی، بیاعتنایی به مردم و جلو رفتنِ کورکورانه است.
در جدول
در مسابقات شرح در متن و جدول کلمات متقاطع، برای این مفهوم معمولاً خود عبارت یا کنایههای مترادف آن مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از این واژه برای توصیف رفتارهای کثیف، پرخوری یا کلهشقی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از ریشه خنزیر برای این تشبیه استفاده میشود که در قرآن نیز به عنوان مظهر نجاست و حرمت گوشت مطرح شده است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی این عبارت دقیقاً به صورت کنایه از رفتار ناپسند یا کثیفی به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل و فرهنگهای واژگان، عبارات جایگزین و هممعنی شامل خنزیرمانند، گرازدیس، کثیف، آلوده، حریص، شکمپرست و چشمبسته (در حالت سر پایین انداختن) هستند.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و ایرانی، خوک به دلیل ویژگیهای زیستیاش نماد نجاست، بیغیرتی، شهوترانی کورکورانه، بینظمی و پرخوری است. در قرآن کریم نیز کلمه خنزیر و خنازیر ۵ بار آمده که ۴ بار آن مربوط به حرمت گوشت آن و ۱ بار مربوط به مسخ عقوبتی نافرمانان به بوزینه و خوک است. این در حالی است که در برخی فرهنگها مانند چین، خوک نماد ثروت و خوششانسی محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مثل خوک
عبارت «مثل خوک» یک ترکیب تشبیهی و کنایی عامیانه در زبان فارسی است که ریشه رسمی و مستقلی در لغتنامههای کهن به عنوان یک واژه واحد ندارد، بلکه بار معنایی خود را مستقیماً از ویژگیهای حیوانی خوک وام میگیرد. در فرهنگ ایرانی و اسلامی، این واژه بار منفی شدیدی دارد و به عنوان کنایهای تحقیرآمیز برای توصیف افراد بسیار کثیف، حریص در غذا، بینظم یا چاق به کار میرود.
از سوی دیگر، طبق ثبت لغتنامه دهخدا، این عبارت کنایه از رفتار افرادی است که بدون توجه به مردم و اطراف خود، سرشان را پایین انداخته و مسیرشان را میروند. همچنین ترکیبهایی نظیر «مثل خوک تیرخورده» نشاندهنده خشم و غضب بسیار شدید و وحشیانه در یک فرد است.
این مفهوم در زبانهای دیگر مانند انگلیسی، عربی و ترکی نیز کاربردهای مشابهی در زمینه توصیف کثیفی یا پرخوری دارد. در قرآن کریم، خود واژه به صورت «خنزیر» در احکام تحریم گوشت و ماجرای مسخ قوم نافرمان ذکر شده که همین امر بار نمادین نجاست و ناپسند بودن آن را در زبان فارسی تقویت کرده است.