یعنی چه
عبارت «لا یجزی» در لغت و متون دینی به معنی آن است که فرد یا چیزی نمیتواند جایگزین دیگری شود، بار گناه او را به دوش بکشد یا او را از غیر خود بینیاز کند. این واژه بر مسئولیت فردی انسانها تأکید دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت لَا يَجْزِي (با فتح یم و سکون جیم و کسر زاء) است که در آن «لا» حرف نفی و «یجزی» فعل مضارع منفی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سوالات مذهبی، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنمای «کفایت نمیکند» یا «سودی نمیرساند در قرآن» با ۶ حرف مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در برگردانهای انگلیسی قرآن کریم، این عبارت با توجه به سیاق آیه به صورت افعالی که عدم کفایت، عدم سودرسانی و عدم جبران را میرسانند، ترجمه شده است.
به عربی
در زبان عربی، نزدیکترین عبارتهای مترادف برای تبیین این واژه لَا يُغْنِي عَنْ (بینیاز نمیسازد از) و لَا يَكْفِي (کفایت نمیکند) هستند.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه عبارتند از: «کفایت نمیکند»، «به کار نمیآید»، «سود نمیرساند» و «بار گناه کسی را به عهده نمیگیرد».
در قرآن
این عبارت به صورت دقیق در آیه ۳۳ سوره مبارکه لقمان آمده است: «و بترسید از روزی که هیچ پدری بار گناه فرزندش را به عهده نمیگیرد و او را کفایت نمیکند». همچنین مفهوم مشابه آن در آیات ۴۸ و ۱۲۳ سوره بقره به صورت «لا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا» به کار رفته است که همگی بر قطع وابستگیهای دنیوی و تجسم عمل در قیامت دلالت دارند.
جمعبندی و توضیح کامل لا یجزی
عبارت قرآنی و عربی «لا یجزی» از ریشه ثلاثی مجرد «ج ز ی» مشتق شده است. مفهوم اصلی این ریشه به پاداش، کیفر، مقابله به مثل و کفایت در برابر یک عمل بازمیگردد. وقتی این فعل با «لا» منفی میشود، دلالت بر آن دارد که شخص یا شیء مورد نظر به هیچ وجه نمیتواند نقصِ دیگری را جبران کند، جای او را در حسابرسی پر کند یا سودی به حال او داشته باشد.
در فرهنگ اسلامی و تفسیر آیات قرآن، این واژه نمادی از قطع روابط حمایتیِ مادی و خویشاوندی در روز رستاخیز است. آیه ۳۳ سوره لقمان به روشنی بیان میکند که در آن روز حتی پدر و فرزند نیز نمیتوانند گرهی از کار یکدیگر بگشایند یا عذاب را از دیگری دفع کنند. این تعبیر تکاندهنده برای بیدار کردن انسانها و توجه دادن آنها به مسئولیت فردی در قبال اعمال خودشان به کار رفته است.
بنابراین، چه در حل جدولهای کلمات متقاطع و چه در پژوهشهای قرآنی، «لا یجزی» به عنوان گزارهای کلیدی برای بیان عدم کفایت، عدم سودرسانی و استقلال کامل هر فرد در پیشگاه الهی شناخته میشود و مترادفهای بارزی چون «لا یغنی» و «لا یکفی» دارد.