شرمسار یعنی چه؟ متضاد آن

جمع‌بندی و توضیح کامل شرمسار

واژه شرمسار یک صفت اصیل پارسی است که از ترکیب واژه «شرم» (بازمانده از زبان پهلوی) و پسوند صفت‌ساز «سار» به معنای دارنده یا آکنده از یک ویژگی ساخته شده است. این واژه در لغت به معنای کسی است که وجودش سرشار از حیا و خجالت ناشی از یک خطا یا موقعیت نامناسب اجتماعی و اخلاقی باشد.

اگرچه خود این واژه مستقیماً در متن قرآن کریم نیامده، اما مفاهیم عمیقاً نزدیکی مانند «خِزی» به معنای خواری و رسواییِ همراه با شرمندگی و همچنین تعبیر «نَکَسوا رُؤوسَهُم» به معنای سرافکندگی و سر به زیر افکندن از روی حیا و ندامت، به طور کامل با روح و معنای این کلمه همخوانی دارند.

در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه، شرمساری فراتر از یک حس ساده، به عنوان نمادی از افتادگی، فروتنی پس از اشتباه و پشیمانی واقعی شناخته می‌شود؛ حالتی عاطفی که فرد را وا می‌دارد تا با سر افکندن و پذیرش خطا، درصدد جبران رفتار خود برآید.