نفس پرست یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل نفس پرست

واژه «نفس‌پرست» یک ترکیب وصفی-کنایی ساخت‌یافته از واژه عربی «نفس» (به معنای ذات یا منبع تمایلات غریزی) و پسوند فارسی «پرست» (از ریشه پرستیدن) است. این اصطلاح در متون کلاسیک، اشعار شعرا (مانند سعدی) و مباحث اخلاقی برای توصیف افرادی به کار می‌رود که غرازی و خواهش‌های تن را معبود خود قرار داده‌اند و چشم بر روی فضائل انسانی و خرد بسته‌اند.

اگرچه خودِ لفظ ترکیبی «نفس‌پرست» در متن قرآن کریم عیناً نیامده است، اما مفهوم آن کاملاً قرآنی و مضموم است؛ به طوری که در آیه ۴۳ سوره فرقان با تعبیر «أَرَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَٰهَهُ هَوَاهُ» به صراحت کسانی که هوای نفسشان را خدای خود قرار داده‌اند، توبیخ شده‌اند. متضاد این مفهوم، مفاهیمی چون خویشتن‌داری، پارسایی، تقوا و فروتنی است.