یعنی چه
«حیز اعتبار» یک اصطلاح ترکیبی حقوقی، فقهی و ادبی است. واژه «حیز» به معنای مکان، فضا، قلمرو یا محدوده است و «اعتبار» به معنای ارزش و سندیت؛ بنابراین این ترکیب به معنای «قلمرو معتبر بودن» است. وقتی گفته میشود سند یا کلامی از حیز اعتبار ساقط شد، یعنی دیگر ارزش قانونی، علمی یا شرعی ندارد و از درجه اعتبار افتاده است.
تلفظ
این ترکیب به صورت [حَ یْ زِ اِ تِ ب ا ر] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح با توجه به تعداد حروف (۹ حرف)، خودِ عبارت «حیز اعتبار» یا مترادفهای آن نظیر حوزه اعتبار است.
به انگلیسی
در متون حقوقی و رسمی برای بیان این مفهوم از عبارات فوق استفاده میشود. همچنین عبارت Null and void برای حالتِ خارج شدن از این حیز (ساقط شدن از اعتبار) کاربرد دارد.
به عربی
این اصطلاح ریشه در زبان عربی دارد و در متون فقهی و حقوقی جهان عرب نیز به همین صورت یا در قالب نطاق الاعتبار به کار میرود.
در قرآن
عین ترکیب «حیز اعتبار» در قرآن کریم یافت نمیشود. با این حال، واژه «حیز» به صورت مشتقِ «مُتَحَیِّزاً» در آیه ۱۶ سوره انفال (...أَوْ مُتَحَيِّزاً إِلَى فِئَةٍ...) به معنی جایگیر شدن یا پیوستن به گروهی آمده است. همچنین ریشه اعتبار در قالب فرمان «فَاعتَبِروا» (پند بگیرید) در آیه ۲ سوره حشر ذکر شده است.
جمعبندی و توضیح کامل حیز اعتبار
اصطلاح «حیز اعتبار» یک ترکیب واژگانی اصیل در ادبیات دیوانی، حقوقی و فقهی فارسی و عربی است. این عبارت مبیّنِ مرز و قلمرویی است که یک حکم، قانون، سند یا سخن در داخل آن واجد ارزش قانونی، عقلانی یا شرعی بوده و میتوان به آن استناد کرد.
بیشترین کاربرد این واژه در قالب کلیشه زبانی «از حیز اعتبار ساقط شدن» دیده میشود؛ عبارتی نمادین که نشاندهنده سقوط کامل ارزش ساختاری و قانونی یک سند یا ادعا و ورود آن به ورطه بطلان است.