یعنی چه
ستارهٔ نوترونی به بقایای هستهٔ متراکم یک ستارهٔ عظیم گفته میشود که پس از اتمام سوخت و انفجار آن (ابرنواختر) به شکل یک کرهٔ فوقالعاده فشرده درمیآید. در این حالت، گرانش آنقدر شدید است که پروتونها و الکترونها در هم ادغام شده و جرم آسمانی را عمدتاً از نوترونها تشکیل میدهند. این اجرام جرمی فراتر از خورشید دارند ولی اندازهٔ آنها در حد یک شهر (حدود ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر) است.
تلفظ
این عبارت ترکیبی در زبان فارسی به صورت «سِتارِه» (با کسرهٔ اضافه) و «نُوترونی» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این سؤال بسته به تعداد حروف درخواستی میتواند خودِ «ستارهٔ نوترونی»، «تپاختر» یا «مگنتار» باشد.
به انگلیسی
اصطلاح علمی این پدیده در زبان انگلیسی Neutron Star است. در زبان عربی به آن نجم نيوترونی و در ترکی نوترون ییلدیزی میگویند.
به فارسی
این عبارت یک ترجمهٔ وامواژهای از زبان انگلیسی است. بخش اول آن یعنی «ستاره» یا «اختر» ریشه در پارسی باستان دارد، اما بخش دوم آن از واژهٔ علمی و بیگانهٔ نوترون (با ریشه لاتین به معنی خنثی) گرفته شده است.
در قرآن
عبارت «ستاره نوترونی» به صورت مستقیم در قرآن کریم نیامده است، چرا که یک کشف علمی مدرن محسوب میشود. با این حال، برخی از مفسران و پژوهشگران معاصر، ویژگیهای سورهٔ طارق نظیر «الطّارق» (ستارهٔ کوبنده) و «النَّجْمُ الثَّاقِبُ» (ستارهٔ شکافنده و نافذ) را به دلیل گسیل پالسهای منظم و امواج بهشدت نافذ، با تپاخترها که نوعی ستارهٔ نوترونی چرخنده هستند، قابل تطبیق میدانند.
نماد چیست
ستارهٔ نوترونی فاقد یک نماد باستانی یا نشانهٔ گرافیکی استاندارد جهانی است. در نمودارها و مقالات اخترشناسی مدرن، این جرم را معمولاً با حروف اختصاری NS نمایش میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل ستارۀ نوترونی
ستارهٔ نوترونی یکی از شگفتانگیزترین و متراکمترین اجرام در جهان هستی است. زمانی که یک ستارهٔ بسیار بزرگ و پرجرم سوخت هستهای خود را به پایان میرساند، تحت یک انفجار عظیم به نام ابرنواختر متلاشی میشود. هستهٔ باقیمانده از این انفجار به دلیل نیروی گرانش بیاندازهٔ خود در هم فرو میپاشد؛ این فشار چنان زیاد است که ساختار اتمها از بین رفته و با ادغام پروتونها و الکترونها، دریایی از نوترونهای فشرده ایجاد میشود.
این جرم آسمانی اگرچه قطری در حدود ۱۰ تا ۱۵ کیلومتر دارد، اما جرمی معادل یک و نیم تا دو برابر خورشید را در خود جای داده است؛ به طوری که یک قاشق چایخوری از مادهٔ آن میلیاردها تن وزن دارد. برخی از این ستارگان به سرعت دور خود میچرخند و پرتوهای رادیویی منظمی گسیل میکنند که به آنها تپاختر میگویند. اگر جرم هستهٔ باقیمانده از حد مشخصی بیشتر باشد، فروپاشی ادامه یافته و به سیاهچاله تبدیل میشود.