یعنی چه
تسبیح به معنای منزه و مبرا دانستن خداوند از هرگونه عیب، نقص و نیاز است (مانند گفتن ذکر سبحانالله). تقدیس گامی فراتر است و به معنای پاکیزه داشتن، مبارک شمردن و منزه کردن ذات الهی از شباهت به مخلوقات و کثرتهاست. در اصطلاح اهل معرفت، تسبیح جنبه سلبی دارد (خداوند این نقصها را ندارد) و تقدیس جنبه ثبوتی و تنزیه مطلق دارد (خداوند فراتر از درک و اوصاف محدود ماست).
تلفظ
واژه اول به صورت تَسْبیح (مصدر باب تفعیل از ریشه سبح) و واژه دوم به صورت تَقْدیس (مصدر باب تفعیل از ریشه قدس) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، عبارت «تسبیح و تقدیس» با ۱۱ حرف به عنوان پاسخ شناخته میشود. کلمات هممعنی دیگر مانند تنزیه یا تطهیر نیز ممکن است به عنوان جایگزین مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم تسبیح (ستایش و منزه دانستن) از Glorification یا Praise و برای مفهوم تقدیس (مقدس شمردن و تطهیر معنوی) از Sanctification، Consecration یا Hallowing استفاده میشود.
در قرآن
این دو واژه به صورت فعلی و در کنار هم در آیه ۳۰ سوره بقره از زبان فرشتگان آمده است: «وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ» (و ما تو را بحمدت تسبیح میگوییم و تو را تقدیس میکنیم). همچنین مشتقات «سبح» ۹۲ بار و نام «القدوس» ۲ بار در قرآن کریم تکرار شدهاند.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی، فرشتگان کارگزاران و نماد اصلی تسبیح و تقدیس دائمی هستند. همچنین طبق آیات قرآن، تمام عناصر طبیعت (آسمانها و زمین) نماد تسبیحگویان خاموش هستی به شمار میروند. در مناسک فیزیکی نیز «دانه تسبیح» (رشته خرمهرهها یا سنگها) مهمترین نماد یادآوری ذکر است.
جمعبندی و توضیح کامل تسبیح و تقدیس
عبارت «تسبیح و تقدیس» یکی از کلیدیترین مفاهیم در الهیات و عرفان اسلامی است که به طور همزمان به پاک دانستن خداوند از صفات امکانی و مادی، و ستایش قداست فراتر از درک او اشاره دارد. تسبیح بر نفی هرگونه عیب و نقص از ذات باریتعالی تمرکز دارد، در حالی که تقدیس مرتبهای عالیتر را بازگو میکند که در آن پروردگار از هرگونه کثرت و شباهت به آفریدههایش پاک و منزه نگاه داشته میشود.
این دو مفهوم که ریشه در قرآن کریم و بهویژه کلام فرشتگان دارند، نشاندهنده جریان دائمی ذکر و ستایش در کل نظام هستی هستند؛ چرا که بر اساس آموزههای دینی، تمام موجودات جهان به زبان خود در حال پاک شمردن و مقدس دانستن آفریدگار خویش هستند و انسان نیز با عبادات خود به این هارمونی جهانی میپیوندد.