معنی
این کلمه در اصل یک عبارت قرآنی و عربی است که از سه بخش «فَـ» (پس، در نتیجه) + «یُضِلُّ» (گمراه میکند) + «کَ» (تو را) تشکیل شده است و به معنای منحرف کردن و از دست رفتن راه راست به کار میرود.
یعنی چه
در اصطلاح و کاربرد، این واژه هشدار دربارهٔ نتیجهٔ حتمی و مستقیم پیروی از خواهشهای نفسانی است که انسان را قدم به قدم از مسیر درست، منطق و حقیقت دور میسازد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتحة روی فاء و یاء، ضمه روی ضاد، تشدید و فتحة روی لام و فتحة روی کاف به صورت فَیُضِلَّکَ است.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی است و در ساختار صرفی، فعل مضارع مجزوم یا منصوب (بسته به عامل قبل) از باب افعال و ریشه «ض ل ل» است.
به فارسی
معادل دقیق فارسی این عبارت در ترجمههای متون شریف، «پس تو را گمراه میکند» یا «در نتیجه تو را از راه راست به در میبرد» ثبت شده است.
در قرآن
این عبارت دقیقاً در آیه ۲۶ سوره مبارکه «ص» آمده است، جایی که خداوند به حضرت داوود (ع) هشدار میدهد که از هوای نفس پیروی نکن که تو را از راه خدا گمراه خواهد ساخت.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات قرآنی، این واژه نمادی از نتیجه مخرّب و گریزناپذیر ترجیح دادن تمایلات شخصی و دنیوی بر فرامین الهی و عقلانی است.
جمعبندی و توضیح کامل فیضلک
واژه «فیضلک» که معمولاً توسط کاربران و دانشآموزان (به ویژه در کتاب قرآن پایه هشتم) جستجو میشود، یک کلمه مستقل فارسی نیست؛ بلکه عبارت قرآنی «فَیُضِلَّکَ» است. این کلمه ترکیبی از حرف عطف، فعل مضارع و ضمیر متصل است که معنای «پس تو را گمراه میکند» را میرساند.
این اصطلاح در قرآن کریم (سوره ص، آیه ۲۶) در قالب هشداری به انسان آمده است تا از پیروی هوای نفس دوری کند؛ چرا که نتیجه مستقیم و حتمیِ تسلیم شدن در برابر خواهشهای نفسانی، انحراف از مسیر حق و حقیقت خواهد بود.
گاهی نیز در جستجوهای عامیانه، این لفظ ممکن است به عنوان غلط املایی یا فشردهنویسی عبارت عربی «مِن فَضْلِک» (به معنی لطفاً) به کار رود، اما با توجه به ساختار ۵ حرفی و کاربرد رایج آموزشی، ساختار قرآنی آن اصالت و شهرت بیشتری دارد.