معنی
زغال مادهای جامد، سیاه و کربنی است که از نیمسوز شدن چوب، اندامهای گیاهی یا جانوری باقی میماند و بخش عمدهٔ ترکیبات غیرکربنی آن در اثر حرارت و کمبود اکسیژن خارج شده است. این ماده کاربرد گستردهای در تولید انرژی، پختوپز و مصارف صنعتی دارد.
یعنی چه
در اصطلاح عامه و فرهنگ لغات، زغال به هر نوع چوب یا ماده آلی گفته میشود که فرآیند سوختن آن به طور کامل انجام نشده و پیش از تبدیل شدن به خاکستر، مهار شده است تا به عنوان سوخت یا مادهای کربنی مورد استفاده قرار گیرد.
مترادف
واژههای «فحم» (معادل عربی) و «انگشت» از مترادفهای قدیمی و رایج این کلمه در متون کهن و جدولهای کلمات متقاطع هستند. همچنین املای «ذغال» اگرچه رایج است، اما توسط فرهنگنویسان به عنوان املای ثانویه یا نادرست شناخته میشود.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی با ضمه روی حرف اول (زُ) و الف کشیده تلفظ میشود: زُغال.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای زغال حاصل از چوب واژه Charcoal و برای زغالی که از اعماق زمین استخراج میشود واژه Coal استفاده میشود.
به فارسی
ریشه این واژه کاملاً ایرانی و برآمده از فارسی میانه است که در متون کهن به صورت «زگال» و «انگشت» نیز ثبت شده است و نوشتن آن با حرف «ز» اصالت فارسی آن را حفظ میکند.
نماد چیست
زغال در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه به دلیل رنگ خود نماد سیاهی، ناپاکی یا اندوه است (مانند ضربالمثل رویسیاهی به زغال ماندن). در عین حال در هنر نماد طراحی و در بورس ایران (با نماد کزغال) معرف صنعت زغالسنگ است.
جمعبندی و توضیح کامل زغال در جدول
واژه «زغال» در زبان فارسی به مادهای کربنی و سیاهرنگ اشاره دارد که از سوختن ناقص چوب یا بقایای گیاهی به دست میآید. از نظر تبارشناسی و لغتشناسی، املای صحیح این واژه با حرف «ز» است و نگارش آن با «ذ» در فرهنگهای معتبری مانند دهخدا و معین رد شده است، چرا که واژگان اصیل فارسی با حرف «ذ» آغاز نمیشوند.
در جدولهای کلمات متقاطع، این کلمه معمولاً با نشانهها و راهنماهایی همچون «چوب نیمسوخته»، «فحم» (معادل عربی آن) یا «انگشت» (نام کهن فارسی آن) میآید. عبارات کلیدی نظیر «زغال در جدول» دقیقاً از ۱۰ حرف تشکیل شدهاند و آشنایی با مترادفهای مکتوم آن میتواند به حل سریعتر خانههای جدول کمک کند.